Gözün önünde uçuşan siyah noktalar, sinekler, iplikler veya örümcek ağı şeklindeki hareketli görüntülere uçuşan cisimler denir. Çoğu, gözün içini dolduran vitreus adı verilen jel yapıda zamanla ortaya çıkan değişikliklerden kaynaklanır.
- Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- Gözün Önünde Uçuşan Cisimler Nedir?
- Gözün Önünde Uçuşan Cisimler Neden Olur?
- Uçuşan Cisimler Retina Yırtığı Belirtisi Olabilir mi?
- Miyoplarda Uçuşan Cisimler Daha Sık Görülür mü?
- Gözün Önünde Kurum Yağıyor Gibi Görmek Ne Anlama Gelebilir?
- İlk Muayenede Retina Yırtığı Yoksa Sonradan Oluşabilir mi?
- Işık Çakması Neden Önemlidir?
- Uçuşan Cisimler Nasıl Muayene Edilir?
- Uçuşan Cisimler Zamanla Geçer mi?
- Uçuşan Cisimlerin Tedavisi Var mı?
- Uçuşan Cisimlerde Vitrektomi Ameliyatı
- Gözün Önünde Uçuşan Cisimler, Siyah Noktalar, ‘Sinekler’ Görmek Hakkında Sık Sorulan Sorular
- Bilimsel Kaynaklar
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- Uçuşan cisimler yaş ilerledikçe ve miyoplarda daha sık görülebilir.
- Her uçuşan cisim retina yırtığı anlamına gelmez; ancak bazı durumlarda retina yırtığıyla ilişkili olabilir.
- Yeni başlayan çok sayıda uçuşan cisim, ışık çakması, görmede azalma veya perde hissi varsa retina muayenesi geciktirilmemelidir.
- Birçok kişide uçuşan cisimler zamanla daha az fark edilir hale gelebilir.
- Günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen kalıcı uçuşan cisimlerde, uygun hastalarda vitrektomi ameliyatı düşünülebilir.
Gözün Önünde Uçuşan Cisimler Nedir?
Gözün iç kısmının büyük bölümünü vitreus adı verilen saydam, jel kıvamında bir yapı doldurur.
Yaş ilerledikçe bu yapı kısmen sıvılaşır ve içindeki ince lifler küçük bulanıklıklar oluşturabilir. Bunların retina üzerinde oluşturduğu gölgeleri siyah noktalar, küçük sinekler, saç teli, iplik, halka veya örümcek ağı şeklinde görebiliriz.
Uçuşan cisimler özellikle gökyüzüne, beyaz bir duvara veya açık renkli bir zemine bakarken daha belirgin olabilir ve göz hareketleriyle birlikte hareket eder.
Vitreus içindeki küçük lif ve bulanıklıklar retina üzerine gölge düşürerek uçuşan cisimler şeklinde görülebilir.
Gözün Önünde Uçuşan Cisimler Neden Olur?
En sık neden yaşa bağlı vitreus değişiklikleridir. Zamanla vitreus sıvılaşarak retinadan ayrılmaya başlayabilir. Bu sık görülen bir süreçtir ve çoğu kişide önemli bir probleme yol açmaz.
Göz içine kanama, diyabetik retinopati, üveit, göz travmaları ve bazı göz ameliyatlarından sonra ortaya çıkan değişiklikler de uçuşan cisimlere yol açabilir.
Uçuşan Cisimler Retina Yırtığı Belirtisi Olabilir mi?
Evet, olabilir; ancak uçuşan cisim gören herkesin retinasında yırtık bulunmaz.
Vitreusun retinadan ayrılması sırasında bazı bölgelerde retinayı çekmesi retina yırtığına yol açabilir. Bilimsel çalışmalar, özellikle yeni başlayan uçuşan cisimlerle ışık çakmalarının birlikte görülmesinin retina yırtığı açısından daha önemli olduğunu göstermektedir.
Çok sayıda uçuşan cismin aniden ortaya çıkması, yeni başlayan ışık çakmaları, görme alanında perde veya gölge oluşması ya da görmede ani azalma varsa retina değerlendirmesi önemlidir.
Miyoplarda Uçuşan Cisimler Daha Sık Görülür mü?
Evet. Miyop gözlerde vitreustaki değişiklikler daha erken yaşlarda ortaya çıkabildiği için uçuşan cisimler de daha genç yaşlarda görülebilir.
Miyopi aynı zamanda retina yırtığı ve retina dekolmanı açısından dikkate alınan risk faktörlerinden biridir.
Gözün Önünde Kurum Yağıyor Gibi Görmek Ne Anlama Gelebilir?
Birden ortaya çıkan çok sayıda küçük siyah nokta bazen “kurum yağıyor” veya “karabiber serpilmiş” şeklinde tarif edilir.
Bu görünüm göz içine kanamayla ilişkili olabilir. Retina yırtığı veya diyabetik retinopati de göz içine kanamaya yol açabilir.
İlk Muayenede Retina Yırtığı Yoksa Sonradan Oluşabilir mi?
Evet, bazı hastalarda sonradan retina yırtığı gelişebilir.
Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin IRIS Registry verileriyle yapılan ve 434.046 gözü kapsayan geniş bir çalışmada, ilk muayeneden sonra bazı hastalarda retina yırtığı veya retina dekolmanı gelişebildiği gösterilmiştir.
Risk özellikle göz içine kanaması bulunanlarda, miyoplarda, retinanın bazı ince bölgeleri bulunanlarda ve diğer gözünde daha önce retina yırtığı veya retina dekolmanı geçirmiş kişilerde daha yüksek bulunmuştur.
Bu nedenle ilk muayeneden sonra belirtilerin belirgin şekilde değişmesi yeniden değerlendirmeyi gerektirebilir.
Işık Çakması Neden Önemlidir?
Uçuşan cisimlere yeni başlayan ışık çakmalarının eşlik etmesi, vitreusun retina üzerindeki çekintisiyle ilişkili olabilir. Özellikle belirtiler yeni başladıysa retinanın değerlendirilmesi önemlidir.
Uçuşan Cisimler Nasıl Muayene Edilir?
Göz bebeği damlalarla büyütüldükten sonra vitreus ve retina ayrıntılı olarak incelenir. Amaç retina yırtığı, kanama veya başka bir retina problemi bulunup bulunmadığını değerlendirmektir.
Gerekli durumlarda ek göz görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Uçuşan Cisimler Zamanla Geçer mi?
Uçuşan cisimler her zaman tamamen kaybolmaz. Ancak göz içindeki bulanıklıkların yer değiştirmesi ve beynin bu görüntülere zamanla uyum sağlaması nedeniyle birçok kişide haftalar veya aylar içinde daha az fark edilir hale gelebilir.
Uçuşan Cisimlerin Tedavisi Var mı?
Tedavi, uçuşan cisimlerin nedenine ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğine göre değişir.
Retina yırtığı, göz içine kanama, diyabetik retinopati veya üveit gibi bir neden saptanırsa öncelikle bu durum tedavi edilir. Retina sağlıklıysa ve uçuşan cisimler günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemiyorsa çoğu zaman ameliyat gerekmez.
Uçuşan Cisimlerde Vitrektomi Ameliyatı
Günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen kalıcı ve yoğun uçuşan cisimlerde, uygun hastalarda vitrektomi ameliyatı düşünülebilir.
2022 tarihli sistematik derleme ve meta-analizde 18 çalışma, 1.789 hasta ve 2.077 göz değerlendirilmiş; hastaların en az %90'ında memnuniyet veya yakınmalarda azalma bildirilmiştir.
Bununla birlikte vitrektomi bir göz içi ameliyatıdır ve katarakt, retina yırtığı, retina dekolmanı ve nadiren göz içi enfeksiyonu gibi komplikasyonlar görülebilir. Bu nedenle ameliyat kararı, olası yarar ve riskler birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Gözün Önünde Uçuşan Cisimler, Siyah Noktalar, ‘Sinekler’ Görmek Hakkında Sık Sorulan Sorular
Uçuşan cisimler genç yaşta da görülebilir mi?
Evet. Uçuşan cisimler ileri yaşlarda daha sık görülmekle birlikte genç yaşlarda da görülebilir. Genç yaşta görülmesi tek başına gözde ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Uçuşan cisimler tek gözde olabilir mi?
Evet. Uçuşan cisimler yalnızca bir gözde başlayabilir veya iki gözde farklı zamanlarda ortaya çıkabilir.
Uçuşan cisimler için göz damlası veya ilaç tedavisi var mı?
Yaşa bağlı vitreus değişikliklerinden kaynaklanan uçuşan cisimleri ortadan kaldırdığı kanıtlanmış standart bir göz damlası veya ilaç tedavisi bulunmamaktadır.
Uçuşan cisimler lazerle tedavi edilebilir mi?
Bazı uçuşan cisimlerde YAG lazer vitreolizis adı verilen yöntem uygulanabilmektedir. Ancak her uçuşan cisim bu yöntem için uygun değildir ve bu konudaki bilimsel kanıtlar sınırlıdır. Tedavi seçeneği hastanın göz bulgularına göre değerlendirilmelidir.
Katarakt ameliyatından sonra uçuşan cisimler fark edilebilir mi?
Evet. Bazı kişiler katarakt ameliyatından sonra uçuşan cisimleri daha belirgin fark edebilir.
Uçuşan cisimler ile migrene bağlı ışıklar aynı şey midir?
Hayır. Uçuşan cisimler genellikle göz hareketleriyle yer değiştiren nokta, iplik veya gölgeler şeklinde görülür. Migrene bağlı görsel belirtiler ise daha çok parlayan, zikzak veya dalgalı görüntüler şeklinde ortaya çıkabilir.
Bilimsel Kaynaklar
- Gishti O, van den Nieuwenhof R, Verhoekx J, van Overdam K. Symptoms related to posterior vitreous detachment and the risk of developing retinal tears: a systematic review. Acta Ophthalmologica. 2019. PubMed
- Vangipuram G, Li C, Li S, et al. Timing of Delayed Retinal Pathology in Patients Presenting with Acute Posterior Vitreous Detachment in the IRIS Registry. Ophthalmology Retina. 2023. PubMed
- Dysager DD, Koren SF, Grauslund J, et al. Efficacy and Safety of Pars Plana Vitrectomy for Primary Symptomatic Floaters: A Systematic Review with Meta-Analyses. Ophthalmology and Therapy. 2022. PubMed
