Makula deliği, gözün görme merkezinde (makula) oluşan ve merkezi görmeyi etkileyen bir retina hastalığıdır. Eğri görme, merkezde bulanıklık ve okurken harflerin eksik görülmesi gibi belirtilere yol açabilir. Tanıda OCT önemli yer tutar. Tedavi, makula deliğinin özellikleri ve hastanın görme durumu dikkate alınarak planlanır.
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
Makula deliği, retinanın merkezi ve ayrıntılı görmeden sorumlu makula bölgesinde oluşur.
En sık merkezi görmede azalma, eğri görme ve okurken harflerin eksik görülmesi gibi belirtilere yol açar.
OCT, tanı, delik boyutunun belirlenmesi ve tedavi planlamasında temel görüntüleme yöntemidir.
Tedavi kararı; deliğin büyüklüğü, süresi, OCT özellikleri ve görme düzeyi birlikte değerlendirilerek verilir.
Tam kat makula deliğinin temel tedavisi vitrektomi ameliyatıdır; cerrahi yöntem deliğin özelliklerine göre planlanır.
Ameliyat sonrası anatomik kapanma ile görsel iyileşme aynı şey değildir; görmenin iyileşmesi zaman alabilir.
- Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- Makula Deliği Nedir?
- Makula Deliği Neden Oluşur?
- Makula Deliğinin Belirtileri Nelerdir?
- Makula Deliği Nasıl Teşhis Edilir?
- Makula Deliği Kendiliğinden Kapanabilir mi?
- Makula Deliği Nasıl Tedavi Edilir?
- Makula Deliği Ameliyatının Başarısını Neler Etkiler?
- Makula Deliği Ameliyatından Sonra Nelere Dikkat Edilir?
- Makula Deliği Tedavisinde Son Gelişmeler
- Büyük Makula Deliklerinde ILM Flep Teknikleri
- Kapanmayan Makula Deliklerinde Yeni Yaklaşımlar
- OCT ile Kişiselleştirilmiş Cerrahi
- Kaynaklar
- Makula Deliği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Makula Deliği Nedir?
Normal makula ile makula deliğinin karşılaştırmalı görünümü.
Makula deliği, retinanın merkezindeki foveada oluşan anatomik bir açıklıktır.
Makula; okuma, yüzleri tanıma ve ince ayrıntıları seçme gibi merkezi görme işlevlerinden sorumludur. Makulanın merkezindeki fovea ise en keskin görmenin gerçekleştiği bölgedir.
Tam kat makula deliğinde foveadaki retina dokusunun bütün katlarını ilgilendiren bir açıklık oluşur. Tıbbi literatürde bu durum full-thickness macular hole (FTMH) olarak adlandırılır.
Hastalık esas olarak merkezi görmeyi etkiler. Bu nedenle kişi çevresini görmeye devam ederken baktığı noktanın merkezinde bulanıklık, eğrilme veya eksiklik fark edebilir.
Makula Deliği Neden Oluşur?
Makula deliğinin gelişiminde en sık rol oynayan süreç, yaşla birlikte vitreusun yapısında meydana gelen değişikliklerdir.
Vitreus gözün içini dolduran saydam, jel kıvamındaki yapıdır. Yaş ilerledikçe sıvılaşır ve retinadan ayrılmaya başlar. Bu süreçte vitreusun makulaya bağlı kalması fovea üzerinde çekinti oluşturabilir ve bazı gözlerde makula deliğinin gelişmesine yol açabilir.
Makula deliği çoğunlukla başka belirgin bir göz hastalığı olmadan gelişir. Yüksek miyopi, göz travmaları ve bazı vitreoretinal hastalıklarla ilişkili olarak da görülebilir.
Makula Deliğinin Belirtileri Nelerdir?
Makula deliği özellikle merkezi görmede değişikliğe neden olur.
Merkezi görmede azalma
Düz çizgilerin eğri veya kırık görülmesi
Görüntünün merkezinde bulanıklık
Okurken bazı harflerin eksik görülmesi
Baktığımız noktanın ortasında eksik veya karanlık alan
Yüzleri ve ince ayrıntıları seçmekte güçlük
Düz çizgilerin eğri görülmesine metamorfopsi adı verilir ve makulayı etkileyen hastalıklarda önemli bir belirtidir.
Makula Deliği Nasıl Teşhis Edilir?
OCT’de normal fovea ve tam kat makula deliğinin karşılaştırılması.
Makula deliğinden şüphelenildiğinde retina muayenesi, OCT görüntülemesiyle birlikte değerlendirilir.
Optik Koherens Tomografi (OCT) ile makulanın kesitsel yapısı ayrıntılı olarak görüntülenir. OCT ile deliğin tam kat olup olmadığı, büyüklüğü, vitreusun makulayla ilişkisi ve fotoreseptör tabakalarının durumu değerlendirilebilir.
Bu bilgiler tanının yanı sıra tedavi planlaması ve ameliyat sonrası görsel beklentinin değerlendirilmesinde de önemlidir.
Makula deliğinin tanısı için her hastada retina anjiyografisi gerekmez.
Makula Deliği Kendiliğinden Kapanabilir mi?
Küçük ve erken bazı makula delikleri kendiliğinden kapanabilir.
Ancak bu durum bütün makula delikleri için geçerli değildir. Kapanma olasılığı deliğin büyüklüğü, OCT özellikleri ve vitreusun makulayla ilişkisi gibi faktörlere bağlıdır.
Bu nedenle takip veya ameliyat kararı, OCT bulguları ve görme düzeyi birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Makula Deliği Nasıl Tedavi Edilir?
Makula deliği ameliyatında vitrektomi, ILM cerrahisi, gaz tamponadı ve deliğin kapanmasının şematik gösterimi.
Tam kat makula deliğinin temel tedavisi vitrektomi ameliyatıdır.
Vitrektomi ameliyatı sırasında makula üzerinde çekintiye neden olan vitreus uzaklaştırılır. Ardından retinanın iç yüzeyindeki çok ince iç limitan membran (ILM) soyulur veya deliğin özelliklerine göre farklı bir cerrahi teknikle kullanılır.
Ameliyatın sonunda çoğunlukla göz içine geçici bir gaz verilir. Gaz, makula bölgesinde tampon etkisi oluşturarak deliğin kapanmasına uygun ortam sağlamaya yardımcı olur.
2025 uluslararası uzman konsensüsünde de vitrektomi, ILM cerrahisi ve gaz tamponadı tam kat makula deliğinin standart cerrahi yaklaşımının temelini oluşturmaktadır.
Makula Deliği Ameliyatının Başarısını Neler Etkiler?
Makula deliği ameliyatının başarısı yalnızca deliğin kapanmasıyla değil, ameliyat sonrasında merkezi görmenin ne ölçüde iyileştiğiyle de değerlendirilir. Güncel cerrahi yöntemlerle anatomik kapanma oranları oldukça yüksektir.
2025 uluslararası uzman konsensüsünde standart cerrahi sonrasında anatomik kapanma oranları genel olarak %85–95 düzeyinde bildirilmektedir.
Sonucu özellikle deliğin büyüklüğü ve süresi, ameliyat öncesi görme düzeyi, yüksek miyopi varlığı ve fotoreseptör tabakalarının durumu etkileyebilir.
Deliğin anatomik olarak kapanması, görmenin tamamen eski düzeyine döneceği anlamına gelmez. Makula ve fotoreseptörlerdeki iyileşme ameliyattan sonra haftalar ve aylar boyunca devam edebilir.
Makula Deliği Ameliyatından Sonra Nelere Dikkat Edilir?
Ameliyat sonrası süreç, deliğin özelliklerine ve uygulanan cerrahi yönteme göre planlanır. Baş pozisyonu da bu planın bir parçasıdır ve her hastada aynı şekilde uygulanmaz.
Yüzüstü pozisyon gereksinimi deliğin büyüklüğüne, kullanılan cerrahi yönteme ve gaz tamponadına göre belirlenir. 2025 yılında Ophthalmology dergisinde yayımlanan bireysel hasta verisi meta-analizi, yüzüstü pozisyonun özellikle 400 mikron ve üzerindeki makula deliklerinde daha fazla yarar sağlayabileceğini düşündürmektedir.
Göz içinde gaz bulunduğu sürece uçak yolculuğu yapılmamalıdır. Kabin basıncındaki değişiklik gazın genişlemesine ve göz içi basıncının tehlikeli biçimde yükselmesine neden olabilir.
Gaz bulunan bir gözle başka bir ameliyat veya genel anestezi gerektiğinde göz içindeki gaz konusunda ilgili hekim ve anestezi ekibi mutlaka bilgilendirilmelidir.
Makula Deliği Tedavisinde Son Gelişmeler
Standart cerrahiyle makula deliklerinin büyük bölümü kapatılabilmektedir. Son yıllardaki çalışmalar ise özellikle büyük, kronik veya önceki ameliyata rağmen kapanmamış deliklerde başarıyı artırabilecek yöntemlere yönelmiştir.
Standart tedavinin temelini vitrektomi, ILM cerrahisi ve gaz tamponadı oluşturmaya devam etmektedir. Yeni yöntemlerin amacı standart cerrahiyle kapanması daha zor olan deliklerde başarıyı artırmaktır.
Büyük Makula Deliklerinde ILM Flep Teknikleri
Büyük makula deliklerinde kullanılan yöntemlerden biri inverted ILM flap tekniğidir. Bu yöntemde ILM'nin bir bölümü deliğin üzerinde veya çevresinde flep şeklinde kullanılır.
2025 yılında 12 randomize kontrollü çalışma ve 719 hastayı değerlendiren meta-analizde bu yöntemin özellikle büyük deliklerde anatomik kapanma açısından avantaj sağlayabileceği, ancak görme sonuçlarında aynı ölçüde belirgin bir üstünlük göstermediği bildirildi.
Kapanmayan Makula Deliklerinde Yeni Yaklaşımlar
Daha önce ameliyat edilmiş ancak kapanmamış dirençli makula deliklerinde ILM greftleri, otolog retina transplantasyonu ve insan amniyotik membran greftleri gibi yöntemler üzerinde çalışmalar sürmektedir.
2025–2026 tarihli güncel derlemelerde bu yöntemlerle umut verici sonuçlar bildirilmekle birlikte, bunlar standart ilk ameliyatın yerine geçen tedaviler değildir. Daha çok seçilmiş ve cerrahi olarak güç olgularda gündeme gelmektedir.
Otolog trombositten zengin plazma (PRP) gibi biyolojik yardımcı yöntemler de araştırılmaktadır; ancak mevcut bilimsel kanıtlar bunların rutin standart tedavi olarak kullanılmasını destekleyecek düzeyde değildir.
OCT ile Kişiselleştirilmiş Cerrahi
Yeni araştırmalar yalnızca deliğin çapını değil, deliğin geometrisini ve fotoreseptör yapısını da değerlendirmeye yönelmektedir.
Amaç, OCT bulgularından yararlanarak hangi makula deliğinde hangi cerrahi yaklaşımın daha uygun olabileceğini ve ameliyat sonrası görsel sonucu daha iyi öngörebilmektir.
Kaynaklar
Controversies, consensuses, and guidelines on macular hole surgery by the Asia-Pacific Vitreo-retina Society (APVRS) and the Asia-Pacific Academy of Professors in Ophthalmology (AAPPO). 2025. PMID: 40722125.
Raimondi R, et al. Facedown Positioning in Macular Hole Surgery: A Systematic Review and Individual Participant Data Meta-Analysis. Ophthalmology. 2025;132(2):194–205. PMID: 39147105.
Comparison of ILM peeling vs. inverted ILM flap for macular hole closure and visual outcomes: systematic review and meta-analysis. 2025. PMID: 40676682.
Meshkin RS, Eliott D. Refractory Macular Hole Surgery: A Review of Recent Surgical Innovations. International Ophthalmology Clinics. 2025;65(3):17–25. PMID: 40601506.
Solish D, et al. Human Amniotic Membrane (hAM) in Macular Hole Repair: A Scoping Review. Retina. 2026. PMID: 42090195.
Kim C, et al. Role of autologous platelet-rich plasma for recurrent or refractory macular hole in the era of various flap techniques: a meta-analysis. Graefe's Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology. 2026. PMID: 41999418.
Makula Deliği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Makula deliği esas olarak merkezi görmeyi etkiler. İlerlemiş olgularda merkezi görme belirgin azalabilir; ancak genellikle çevresel görmenin tamamının kaybolmasına neden olmaz. Küçük ve erken bazı makula deliklerinde kendiliğinden kapanma görülebilir. Takip veya ameliyat kararı OCT bulgularına ve görme durumuna göre verilmelidir. Bazı tam kat makula delikleri zaman içinde büyüyebilir ve merkezi görme daha fazla etkilenebilir. Bu nedenle takip veya ameliyat kararı hastaya özel olarak verilmelidir. Temel yöntem vitrektomidir. Vitreus uzaklaştırılır, ILM'ye yönelik cerrahi işlem yapılır ve çoğunlukla göz içine geçici gaz verilir. Görmede iyileşme olabilir; ancak miktarı deliğin büyüklüğü, süresi, ameliyat öncesi görme ve fotoreseptörlerin durumuna göre değişir. Gaz azaldıkça görüş açılır. Makuladaki iyileşme ve görme artışı ise haftalar ve aylar boyunca devam edebilir. Herkes için geçerli sabit bir süre yoktur. Gereklilik ve süre, deliğin özelliklerine ve uygulanan cerrahi yönteme göre belirlenir. Göz içinde gaz bulunduğu sürece uçak yolculuğu yapılmamalıdır. Gaz tamamen emildikten sonraki seyahat planı için ameliyatı yapan hekimin önerisine uyulmalıdır. Başarıyla kapanmış bir makula deliğinin yeniden açılması nadirdir ancak mümkündür. Görmede yeniden azalma veya eğri görme ortaya çıkarsa OCT ile değerlendirme gerekir. Diğer gözde de gelişebilir. Risk vitreusun makula ile ilişkisine göre değişir ve OCT ile değerlendirilebilir.Makula deliği kör eder mi?
Makula deliği kendiliğinden kapanır mı?
Makula deliği ameliyat olmazsa ne olur?
Makula deliği ameliyatı nasıl yapılır?
Makula deliği ameliyatından sonra görme düzelir mi?
Makula deliği ameliyatından sonra görme ne zaman düzelir?
Makula deliği ameliyatından sonra kaç gün yüzüstü yatılır?
Makula deliği ameliyatından sonra uçak yolculuğu yapılabilir mi?
Makula deliği tekrarlar mı?
Makula deliği diğer gözde de olur mu?
