Yaş Tip Sarı Nokta Hastalığı

Yaş tip sarı nokta hastalığı, sarı noktanın altında gelişen anormal damarların sıvı veya kan sızdırması sonucu merkezi görmeyi etkileyen bir retina hastalığıdır. Tıbbi olarak neovasküler yaşa bağlı makula dejenerasyonu (neovasküler AMD) olarak adlandırılır. Düz çizgileri eğri görme, merkezde bulanıklık ve ani görme azalması önemli belirtileridir. Erken tanı ve tedavi kalıcı görme kaybı riskini azaltmak açısından önemlidir.

Düz çizgileri eğri veya dalgalı görme, görüntünün merkezinde bulanıklık, harflerde bozulma ve ani görme azalması hastalığın önemli belirtileridir.

Erken tanı ve tedavi önemlidir. Günümüzde kullanılan göz içi iğne tedavileri ile hastalık birçok hastada kontrol altına alınabilir; görme kaybı azaltılabilir ve bazı hastalarda görme artışı sağlanabilir.

Kısaca Bilmeniz Gerekenler

• Yaş tip sarı nokta merkezi görmeyi etkiler.
• Anormal damarlardan sıvı veya kan sızabilir.
• Düz çizgilerin eğri görülmesi önemli bir uyarı işaretidir.
• Tanı ve takipte OCT (göz tomografisi) çok önemlidir.
• Temel tedavi göz içi iğne tedavisidir.
• Yeni nesil ilaçlarla uygun hastalarda iğneler arasındaki süre uzatılabilir.
• Tedavi sıklığı her hastada aynı değildir.
• Tedavinin gecikmesi kalıcı görme kaybı riskini artırabilir.

Yaş Tip Sarı Nokta Nedir?

Sarı nokta (makula), retinanın merkezinde bulunan; okuma, yüzleri tanıma ve ince ayrıntıları görmemizi sağlayan bölgedir.

Yaş tip sarı nokta hastalığında bu bölgenin altında anormal damarlar gelişir. Bu damarlar sızıntı veya kanamaya yol açabilir. Sıvı sarı noktanın içinde ya da altında biriktiğinde merkezi görme bozulmaya başlar.

Hasta düz çizgileri eğri, yazıları bulanık veya bozuk görebilir; baktığı yerin merkezinde karanlık ya da silik bir alan fark edebilir.

Hastalık tedavi edilmeden ilerlerse sarı noktada kalıcı hasar ve nedbe dokusu gelişebilir.

Yaş Tip Sarı Nokta Hastalığı Neden Olur?

Yaş tip sarı nokta hastalığında VEGF başta olmak üzere damar gelişimini etkileyen mekanizmaların artan aktivitesi, sarı noktanın altında anormal ve sızıntıya eğilimli damarların gelişmesine katkıda bulunur. Yaş, genetik yatkınlık ve sigara kullanımı gibi faktörler hastalığın gelişme riskini etkileyebilir.

Kuru Tip ile Yaş Tip Sarı Nokta Arasındaki Fark Nedir?

Sarı nokta hastalığının kuru tipi genellikle daha yavaş ilerler. Retina altında drusen adı verilen birikimler görülebilir ve zaman içinde merkezi görme etkilenebilir.

Yaş tip sarı noktada ise anormal damarlar ve bu damarlardan kaynaklanan sıvı veya kanama ön plandadır. Bu nedenle görme daha hızlı bozulabilir.

Kuru tip sarı nokta hastalığı bulunan bazı gözlerde zaman içinde yaş tip gelişebilir. Bu nedenle düzenli takip ve yeni görme değişikliklerinin fark edilmesi önemlidir.

Yaş Tip Sarı Nokta Belirtileri Nelerdir?

• Düz çizgilerin eğri veya dalgalı görülmesi

• Görüntünün merkezinde bulanıklık

• Okurken harflerin veya kelimelerin bozuk görülmesi

• Görüntünün ortasında karanlık ya da silik bir alan oluşması

• Yüzleri tanımakta zorlanma

• Cisimlerin bir gözle daha büyük veya küçük görülmesi

• Görmede ani veya belirgin azalma

Yaş tip sarı nokta esas olarak merkezi görmeyi etkiler. Bu nedenle okuma, yüz tanıma ve ince ayrıntıları görme zorlaşabilir. Çevresel görme ise çoğunlukla korunur.

Yaş Tip Sarı Nokta Tanısı Nasıl Konulur?

Tanıda retina muayenesi ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.

OCT – Göz Tomografisi

OCT, yaş tip sarı noktanın tanısında ve tedavi takibinde en önemli yöntemlerden biridir.

OCT ile sarı noktanın ayrıntılı kesit görüntüsü alınır ve retina içinde veya altında sıvı olup olmadığı görülebilir. Tedaviden sonra sıvının azalması ya da yeniden ortaya çıkması da OCT ile takip edilir.

Bu nedenle OCT, iğnelerin ne sıklıkla yapılacağına karar verirken de çok önemlidir.

OCT’de görülen her sıvı aynı şekilde değerlendirilmez. Sıvının retina içindeki yeri, miktarı, önceki OCT görüntülerine göre değişimi ve görme düzeyi tedavi kararında birlikte değerlendirilir. Tedaviye rağmen sıvının devam etmesi her zaman tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Ayrıntılı bilgi için OCT’de sıvı kalmasının ne anlama geldiği yazısını inceleyebilirsiniz.

OCT Anjiyografi (OCTA)

OCT anjiyografi, göze boya verilmeden retina ve sarı nokta bölgesindeki damarların görüntülenmesini sağlar. Yaş tip sarı noktada gelişen anormal damar ağının değerlendirilmesine yardımcı olur.

Göz Anjiyografisi

Bazı hastalarda damarları ve sızıntıyı daha ayrıntılı değerlendirmek için flöresein anjiyografi gerekebilir. Her hastaya yapılması gerekmez; gerekli görülen durumlarda OCT ve OCTA'ya ek olarak kullanılır.

Yaş Tip Sarı Nokta Nasıl Tedavi Edilir?

Günümüzde yaş tip sarı noktanın temel tedavisi göz içi iğne tedavisidir.

Bu ilaçlar anormal damarların oluşturduğu sızıntıyı azaltmayı ve hastalığı kontrol altında tutmayı amaçlar.

Göz içi iğne tedavilerinin yaş tip sarı nokta hastalığındaki etkinliği çok sayıda büyük klinik çalışmada gösterilmiştir. CATT çalışması bevacizumab ve ranibizumabın; VIEW 1 ve VIEW 2 çalışmaları ise aflibercept 2 mg’ın yaş tip sarı nokta tedavisindeki etkinliğini değerlendiren temel çalışmalar arasındadır.

• Sarı noktadaki sıvı azalabilir.

• Yeni kanama gelişme riski azaltılabilir.

• Görme kaybı durdurulabilir veya yavaşlatılabilir.

• Mevcut görme korunabilir.

• Bazı hastalarda görme artabilir.

Tedaviden alınacak sonuç; hastalığın ne kadar erken yakalandığına, sarı noktadaki hasarın derecesine ve tedaviye verilen yanıta göre değişebilir.

Sarı Nokta İğneleri Hangileridir?

Yaş tip sarı nokta tedavisinde kullanılan başlıca ilaçlar şunlardır:

İlaçların özellikleri ve uygulama yaklaşımları hakkında ayrıntılı bilgi için yaş tip sarı nokta iğneleri ve ilaç tedavileri sayfasını inceleyebilirsiniz.

• Bevacizumab
• Ranibizumab
• Aflibercept 2 mg
• Faricimab
• Aflibercept 8 mg

Her ilaç her hasta için aynı şekilde uygun değildir. Hangi ilacın tercih edileceğine hastalığın durumu, OCT'deki sıvı, daha önce yapılan iğnelere alınan yanıt ve ilacın etkisinin ne kadar sürdüğü birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Yeni Nesil Sarı Nokta İğneleri

Faricimab Nedir?

Faricimab, yaş tip sarı nokta tedavisinde kullanılan göz içi ilaçlardan biridir. TENAYA ve LUCERNE çalışmalarında etkinliği değerlendirilmiştir. Uygun hastalarda hastalık kontrolü korunurken tedavi aralıklarının uzatılabilmesi önemli özelliklerinden biridir.

Aflibercept 8 mg Nedir?

Aflibercept 8 mg, afliberceptin daha yüksek dozlu formudur. PULSAR çalışmasında yaş tip sarı nokta tedavisinde değerlendirilmiştir. Uygun hastalarda daha uzun tedavi aralıklarıyla hastalık kontrolünün sürdürülmesi amaçlanır.

Her hastada uzun tedavi aralığı mümkün değildir. Tedavi aralığı OCT bulgularına, hastalığın aktivitesine ve tedaviye verilen yanıta göre kişiye özel belirlenir. Uygun hastalarda tedavi aralıkları 12–16 haftaya kadar uzatılabilir.

Amaç yalnızca iğne sayısını azaltmak değil, hastalığı kontrol altında tutarken her hasta için en uygun tedavi aralığını bulmaktır.

Tedavi Et ve Uzat (Treat-and-Extend) Yaklaşımı Nedir?

Tedavi et ve uzat (Treat-and-Extend), yaş tip sarı nokta hastalığında tedavi aralığının hastalığın aktivitesine göre kişiye özel ayarlandığı bir yaklaşımdır. Göz içi iğne tedavisiyle hastalık kontrol altına alındığında ve OCT’de aktivite bulguları görülmediğinde tedavi aralığı kontrollü olarak uzatılabilir. Sıvı yeniden ortaya çıkarsa, yeni kanama gelişirse veya hastalık aktivitesi saptanırsa tedavi aralığı yeniden kısaltılabilir. Amaç, hastalığı kontrol altında tutarken her hasta için uygun tedavi aralığını belirlemektir.

Sarı Nokta İğnesi Kaç Kez Yapılır ve Tedavi Ne Kadar Sürer?

Her hasta için aynı sayıda iğne yapılmaz. Tedavinin başlangıcında kullanılan ilaca göre daha sık uygulama gerekebilir. Hastalık kontrol altına alındığında OCT bulgularına göre iğneler arasındaki süre aşamalı olarak uzatılabilir. Sıvı yeniden ortaya çıkarsa veya yeni kanama gelişirse süre tekrar kısaltılabilir.

Yaş tip sarı nokta çoğu hastada uzun süre takip edilmesi gereken bir hastalıktır. OCT’de sıvının kaybolması hastalığın tamamen geçtiği anlamına gelmez. Amaç yalnızca sıvıyı ortadan kaldırmak değil, görmeyi uzun dönemde korumaktır.

İğne Tedavisiyle Görme Artar mı?

Bazı hastalarda görme artabilir.

Sarı noktadaki sıvı azaldıkça görmede düzelme görülebilir. Ancak hastalık uzun süredir devam ediyorsa ve sarı noktada kalıcı hasar oluşmuşsa görme tamamen düzelmeyebilir.

Erken tanı ve tedavinin aksatılmaması daha iyi sonuç alınmasına yardımcı olur.

OCT'de Sıvı Kaybolursa İğne Biter mi?

Her zaman değil.

OCT'de sıvının kaybolması tedavinin etkili olduğunu gösteren önemli bir bulgudur. Ancak hastalık daha sonra yeniden aktifleşebilir.

Sıvı kaybolduğunda iğneler arasındaki süre uzatılabilir veya uygun hastalarda yakın takip yapılabilir. Sıvı yeniden ortaya çıkarsa ya da yeni kanama görülürse tekrar tedavi gerekebilir.

Yaş Tip Sarı Nokta Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen aktif yaş tip sarı noktada sıvı ve kanama devam edebilir. Zaman içinde sarı noktada kalıcı hasar ve nedbe dokusu gelişebilir.

Bu aşamadan sonra hastalık kontrol altına alınsa bile kaybedilmiş görmenin tamamını geri getirmek mümkün olmayabilir.

Bu nedenle erken tanı ve zamanında tedavi önemlidir.

Lazer Tedavisi Yapılır mı?

Günümüzde tipik yaş tip sarı nokta hastalığının temel tedavisi göz içi iğne tedavisidir. Lazer ve fotodinamik tedavi geçmişte daha sık kullanılıyordu; günümüzde yalnızca bazı özel durumlarda tercih edilebilir.

Evde Amsler Testi Yapılabilir mi?

Evet. Amsler kareli kağıdı merkezi görmedeki yeni değişiklikleri fark etmeye yardımcı olabilir.

Bir göz kapatılır ve diğer gözle ortadaki noktaya bakılır. Yakın okuma gözlüğü kullanıyorsanız test sırasında gözlüğünüzü takın. Çizgilerin eğri, dalgalı veya eksik görülüp görülmediğine dikkat edilir. Daha sonra diğer göz ayrı olarak kontrol edilir.

Yeni bir eğrilik veya karanlık alan fark edilirse kontrol bekletilmemelidir.

Amsler testi göz muayenesinin ve OCT'nin yerine geçmez.

Yaş Tip Sarı Noktada Takip Neden Önemlidir?

Yaş tip sarı nokta bir süre sakin kaldıktan sonra yeniden aktifleşebilir.

Kontrollerde görme düzeyi, retina muayenesi ve özellikle OCT'de sıvı olup olmadığı değerlendirilir. Bu sonuçlara göre bir sonraki iğnenin zamanı belirlenir.

Kontrollerin ve gerekli iğnelerin aksatılması kalıcı görme kaybı riskini artırabilir.

Yaş Tip Sarı Nokta Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bilimsel Kaynaklar

1. CATT Research Group. Ranibizumab and bevacizumab for neovascular age-related macular degeneration.

2. VIEW 1 and VIEW 2 Studies. Aflibercept in neovascular age-related macular degeneration.

3. TENAYA and LUCERNE Studies. Faricimab in neovascular age-related macular degeneration.

4. PULSAR Study. Aflibercept 8 mg in neovascular age-related macular degeneration.