Sarı Nokta Tedavisi

Sarı nokta hastalığının tedavisi, hastalığın kuru tip veya yaş tip olmasına ve hangi evrede bulunduğuna göre değişir. Yaş tip sarı nokta hastalığında göz içi enjeksiyonlarla görmeyi korumaya yönelik etkili tedaviler uygulanırken, kuru tipte hastalığın evresine göre yaşam tarzı düzenlemeleri, uygun hastalarda vitamin-mineral desteği ve Fotobiyomodülasyon tedavisi değerlendirilebilir. İleri kuru tip sarı noktanın bir formu olan coğrafik atrofide ise hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik yeni tedaviler geliştirilmiştir.

Sarı nokta tedavisi; hastalığın tipi ve evresi, görme seviyesi, OCT bulguları ve önceki tedavilere verilen yanıta göre kişiye özel planlanır.

 

sari-nokta-tedavisinde-kuru-tip-ve-yas-tip-icin-tedavi-yaklasimi

Sarı nokta tedavisinde kuru tip ve yaş tip için tedavi yaklaşımı.

 

Kısaca Bilmeniz Gerekenler

  • Kuru tip ve yaş tip sarı nokta hastalığının tedavileri farklıdır.
  • Yaş tip sarı noktanın temel tedavisi göz içi iğne tedavisidir (anti-VEGF tedavisi).
  • Anti-VEGF tedavileriyle görme kaybı büyük ölçüde önlenebilir veya mevcut görme korunabilir; bazı hastalarda görme artışı da sağlanabilir.
  • Yeni nesil anti-VEGF tedavileriyle uygun hastalarda görme ve hastalık kontrolü korunurken enjeksiyon aralıkları 12–16 haftaya kadar uzatılabilir.
  • Kuru tip sarı noktada sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri, hastalığın evresine göre vitamin-mineral desteği ve uygun hastalarda Fotobiyomodülasyon tedavisi değerlendirilebilir.
  • Fotobiyomodülasyon tedavisi, özellikle orta evre kuru tip sarı nokta hastalığında uygun hastalar için bir tedavi seçeneğidir.
  • Coğrafik atrofinin büyümesini yavaşlatmaya yönelik yeni göz içi tedaviler geliştirilmiştir.
  • Erken tanı, uygun tedavi ve düzenli retina takibi görmenin korunması açısından önemlidir.

Sarı Nokta Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Sarı nokta hastalığında tedavi, öncelikle kuru veya yaş tip ayrımı ve hastalığın evresi belirlenerek planlanır.

Kuru tip sarı nokta genellikle daha yavaş ilerler. Bazı hastalarda düzenli takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterliyken, hastalığın belirli evrelerinde vitamin-mineral desteği ve uygun hastalarda Fotobiyomodülasyon tedavisi değerlendirilebilir.

Yaş tip sarı noktada retina altında veya retina tabakaları içerisinde gelişen anormal damarların sıvı veya kan sızdırması daha hızlı görme kaybına yol açabilir. Bu hastalarda temel tedavi göz içi iğne tedavisidir (anti-VEGF tedavisi).

İleri kuru tip sarı nokta hastalığında gelişebilen coğrafik atrofi ayrıca değerlendirilir. Günümüzde atrofi alanının büyümesini yavaşlatmayı amaçlayan yeni tedaviler geliştirilmiştir.

Bu nedenle tedavi hastalığın tipine, evresine ve hastaya ait bulgulara göre kişiselleştirilir.

Kuru Tip Sarı Nokta Tedavisi

Kuru tip sarı nokta hastalığında tedavi evreye göre planlanır; her hastanın vitamin kullanması veya aynı tedaviyi alması gerekmez.

Düzenli takip, değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılması, sağlıklı beslenme, uygun hastalarda vitamin-mineral desteği ve Fotobiyomodülasyon uygulaması tedavi yaklaşımının parçaları olabilir.

AREDS ve AREDS2 Çalışmaları Neyi Gösterdi?

AREDS ve AREDS2 çalışmaları, uygun sarı nokta hastalarında özel vitamin-mineral desteğinin hastalığın ileri evreye ilerleme riskini azaltabildiğini göstermiştir. AREDS çalışmasında yüksek riskli hastalarda bu risk yaklaşık %25 azalmıştır. Günümüzde kullanılan AREDS2 formülü lutein, zeaksantin, C ve E vitaminleri, çinko ve bakır içerir. Hangi hastaların bu destekten fayda görebileceğine hastalığın evresi ve retina bulgularına göre karar verilir.

AREDS2 Kimlerde Daha Faydalıdır?

AREDS2 vitamin-mineral desteği özellikle orta evre sarı nokta hastalığında ve ileri evreye ilerleme riski yüksek hastalarda fayda sağlayabilir. Son çalışmalar, ileri kuru tip sarı nokta hastalığında coğrafik atrofi henüz görme merkezini tutmamışsa, atrofinin merkeze doğru ilerlemesini yavaşlatabileceğini de göstermektedir. Hangi hastalarda kullanılacağı retina bulgularına göre değerlendirilir.

Sarı Nokta Hastalığında Beslenme ve Yaşam Tarzı

Beslenme sarı nokta hastalığını tek başına tedavi etmez; ancak uzun dönem yönetimin önemli bir parçasıdır.

Sebze, meyve, balık, tam tahıllar ve sağlıklı yağlardan zengin Akdeniz tipi beslenme tercih edilebilir.

Yeşil yapraklı sebzeler: Ispanak, pazı, roka ve kara lahana gibi sebzeler lutein ve zeaksantin açısından zengindir.

Renkli sebze ve meyveler: Brokoli, biber, mısır, kabak, portakal ve farklı renklerdeki sebze ve meyveler antioksidanlar ve çeşitli mikrobesinler içerir.

Balık: Somon, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıklar omega-3 yağ asitleri açısından zengindir ve Akdeniz tipi beslenmenin önemli bir parçasıdır.

Kuruyemişler ve sağlıklı yağlar: Ceviz, badem ve fındık gibi kuruyemişler ile özellikle zeytinyağı dengeli beslenmenin bir parçası olabilir.

Tam tahıllar ve baklagiller: Rafine karbonhidratlar yerine tam tahıllar, mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagiller tercih edilebilir.

İşlenmiş gıdaların, aşırı şekerli yiyecek ve içeceklerin, rafine karbonhidratların ve sağlıksız yağların sık tüketilmesi yerine daha dengeli bir beslenme düzeni tercih edilmelidir.

Sigara kullanımı yaşa bağlı sarı nokta hastalığı açısından önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir ve bırakılması önemlidir.

Beslenme Vitamin Takviyesinin Yerini Tutar mı?

Hayır. Sağlıklı beslenme ile vitamin-mineral desteği aynı şey değildir.

Sağlıklı ve dengeli beslenme genel olarak desteklenirken, AREDS2 hastalığın belirli evrelerindeki kişilere yönelik özel bir vitamin-mineral formülasyonudur. Bu nedenle vitamin takviyesi her hastaya rutin olarak önerilmez; hastalığın evresine göre beslenme, yaşam tarzı, uygun vitamin-mineral desteği ve diğer tedaviler birlikte değerlendirilmelidir.

 

beslenme-vitamin-takviyesi

Kuru tip sarı nokta hastalığında beslenme ve uygun hastalarda vitamin-mineral desteği.

 

Fotobiyomodülasyon Tedavisi

Fotobiyomodülasyon tedavisi, belirli dalga boylarındaki ışığın retina hücreleri üzerindeki biyolojik etkilerinden yararlanan, göz içine iğne veya cerrahi işlem gerektirmeyen bir tedavi yöntemidir.

Amaç retina hücrelerinin enerji üretimini ve hücresel fonksiyonlarını desteklemektir.

LIGHTSITE klinik çalışmalarında uygun kuru tip sarı nokta hastalarında görme fonksiyonlarında olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Fotobiyomodülasyon uygulayan belirli bir ışık sistemi, ABD'de kuru tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu için FDA tarafından yetkilendirilmiştir.

Tedavinin önemli özelliklerinden biri göz içine iğne yapılmaması ve cerrahi işlem gerektirmemesidir.

 

fotobiyomodulasyon-tedavisi

Fotobiyomodülasyon tedavisi ışık temelli, göz içine iğne gerektirmeyen bir uygulamadır.

 

Fotobiyomodülasyon Tedavisi Kimlere Uygulanabilir?

Fotobiyomodülasyon tedavisi özellikle uygun özelliklere sahip orta evre kuru tip sarı nokta hastalarında uygulanabilir. Hastanın tedaviye uygunluğu retina muayenesi ve OCT bulgularına göre belirlenir.

Özellikle görme merkezinde ileri atrofi gelişmemiş hastalarda bir tedavi seçeneği olarak düşünülebilir. Hastanın tedaviye uygunluğu retina muayenesi ve OCT bulgularına göre belirlenir.

İleri coğrafik atrofi ve görme merkezinde belirgin hücre kaybı bulunan hastalarda beklenen görsel fayda daha sınırlı olabilir.

Aktif yaş tip sarı nokta hastalığında Fotobiyomodülasyon tedavisi, göz içi iğne tedavisinin (anti-VEGF tedavisi) yerine kullanılan bir tedavi değildir.

Coğrafik Atrofi Tedavisi

Coğrafik atrofi, kuru tip sarı nokta hastalığının ileri evrelerinden biridir. Retina hücrelerinde zamanla kayıp gelişir ve atrofi alanı büyüyerek merkezi görmeyi etkileyebilir. Son yıllarda coğrafik atrofinin ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik yeni göz içi tedaviler geliştirilmiştir. Bunlar arasında pegcetacoplan ve avacincaptad pegol bulunmaktadır. Bu tedaviler kaybedilmiş görmeyi geri getirmez veya oluşmuş atrofi alanını ortadan kaldırmaz; amaç atrofinin büyüme hızını yavaşlatmaktır. Bu ilaçlar Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanılmaktadır ancak Avrupa Birliği'nde onaylı değildir.

Yaş Tip Sarı Nokta Tedavisi

Yaş tip sarı nokta hastalığında retina altında veya retina tabakaları içerisinde anormal yeni damarlar gelişebilir. Bu damarlardan sıvı veya kan sızması makulanın yapısını bozarak merkezi görmede hızlı azalmaya neden olabilir.

Günümüzde yaş tip sarı noktanın temel tedavisi göz içi iğne tedavisidir (anti-VEGF tedavisi).

Bu tedaviler anormal damar aktivitesini ve damar geçirgenliğini azaltarak retinadaki sıvı ve kanamanın kontrol altına alınmasına, hastalığın baskılanmasına ve görmenin korunmasına yardımcı olur.

Büyük klinik çalışmalar anti-VEGF tedavileriyle hastaların büyük bölümünde ciddi görme kaybının önlenebildiğini ve bazı hastalarda görme artışı sağlanabildiğini göstermiştir.

Yaş Tip Sarı Noktada Kullanılan Klasik Anti-VEGF İlaçlar

  • Bevacizumab
  • Ranibizumab
  • Aflibercept 2 mg
  • Aflibercept biyobenzerleri

Büyük klinik çalışmalar bu ilaçların yaş tip sarı nokta hastalığında görmeyi korumada etkili olduğunu göstermiştir. CATT çalışmasında bevacizumab ile ranibizumab benzer görme sonuçları sağlamış; VIEW çalışmalarında aflibercept 2 mg ile ranibizumab karşılaştırılabilir görme sonuçları göstermiştir.

Hasta açısından temel mesaj şudur: Klasik anti-VEGF tedavileri yaş tip sarı nokta hastalığında görme kaybını önlemek ve mevcut görmeyi korumak için etkili temel tedavilerdir.

Yeni Nesil Anti-VEGF Tedavileri

Yeni nesil tedaviler, görme ve hastalık kontrolünü korurken uygun hastalarda enjeksiyon aralıklarını uzatmayı hedefler.

Faricimab

Faricimab, VEGF-A'nın yanı sıra Angiopoietin-2 (Ang-2) yolunu da hedefleyen yeni nesil bir göz içi tedavidir.

TENAYA ve LUCERNE çalışmalarında faricimab ile aflibercept 2 mg karşılaştırılmış; görme sonuçları korunurken uygun hastalarda tedavi aralıklarının 12–16 haftaya kadar uzatılabildiği gösterilmiştir.

İki yıllık takipte görme ve anatomik kazanımların sürdürülebildiği gösterilmiştir. Hasta açısından bunun anlamı, uygun olgularda hastalık kontrolünü sürdürürken daha seyrek enjeksiyon yapılabilmesidir.

Aflibercept 8 mg

Aflibercept 8 mg, aflibercept 2 mg ile aynı etken maddeyi içeren ancak daha yüksek dozda geliştirilmiş yeni nesil bir tedavi seçeneğidir.

PULSAR çalışmasında aflibercept 8 mg ile aflibercept 2 mg karşılaştırılmış; görme sonuçları korunurken uygun hastalarda tedavi aralıklarının 12–16 haftaya kadar uzatılabildiği gösterilmiştir.

Yeni nesil tedavilerin önemli avantajı, görmeyi ve hastalık kontrolünü korurken bazı hastalarda enjeksiyonlar arasındaki süreyi uzatabilmesidir. Ancak her hasta 12–16 haftalık aralığa ulaşamaz.

Göz içi iğne tedavisinde kullanılacak ilaç ve uygulama aralığı; OCT bulguları, görme seviyesi, hastalığın aktif olup olmadığı ve önceki tedavilere verilen yanıta göre belirlenir.

 

yas-tip-sari-nokta-hastaliginda-klasik-ve-yeni-nesil-anti-vegf

Yaş tip sarı nokta hastalığında klasik ve yeni nesil anti-VEGF tedavilerinin genel yaklaşımı.

 

Sarı Nokta İğnesi Kaç Kez Yapılır?

Herkes için geçerli sabit bir enjeksiyon sayısı yoktur.

Tedavinin başlangıcında enjeksiyonların daha sık uygulanması gerekebilir. Hastalık kontrol altına alındığında OCT bulguları, görme seviyesi ve hastalığın aktivitesine göre enjeksiyonlar arasındaki süre kademeli olarak uzatılabilir.

Amaç, hastalığı kontrol altında tutan en uygun enjeksiyon aralığını belirlemektir. Uygulama ve işlem sonrası ayrıntılar Göz İçi Enjeksiyonlar / Anti-VEGF sayfasında ayrıca anlatılmaktadır.

Enjeksiyona Rağmen OCT'de Sıvı Kalırsa Ne Olur?

OCT'de görülen sıvının azalması veya artması tedavi yanıtını değerlendirmede önemlidir; ancak her sıvı aynı anlamı taşımaz.

Retina içindeki ve retina altındaki sıvının önemi farklı olabilir. Miktarı, yeri, önceki OCT'lere göre değişimi, görme seviyesi ve tedavi yanıtı birlikte değerlendirilir.

Bazı hastalarda mevcut tedaviye devam edilirken bazı hastalarda enjeksiyon aralığı değiştirilebilir veya farklı bir anti-VEGF tedavisine geçilmesi değerlendirilebilir.

Sarı Nokta Tedavisinde İlaç Değişikliği Ne Zaman Düşünülür?

Sarı nokta iğne tedavisine verilen yanıt hastadan hastaya değişebilir.

Mevcut tedaviye rağmen OCT'deki sıvının devam etmesi veya sık tekrarlaması, tedavi aralığının yeterince uzatılamaması veya hastalığın istenilen düzeyde kontrol edilememesi durumunda farklı bir anti-VEGF tedavisi değerlendirilebilir.

Tek bir OCT görüntüsünde sıvı görülmesi otomatik olarak ilaç değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Sarı Nokta Tedavisinde OCT ve OCTA

OCT (Optik Koherens Tomografi), sarı nokta hastalığının tanı ve tedavi takibindeki en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir. Retina tabakalarını ayrıntılı olarak göstererek retina içindeki veya altındaki sıvının, pigment epitelindeki değişikliklerin ve tedaviye verilen yanıtın değerlendirilmesini sağlar.

Özellikle yaş tip sarı nokta hastalığında OCT bulguları, göz içi enjeksiyonların ne zaman yapılacağına ve tedavi aralıklarının uzatılıp uzatılamayacağına karar verirken önemli rol oynar.

OCT anjiyografi (OCTA) ise boya verilmesine gerek kalmadan retina ve koroid damarlarındaki kan akımını görüntüler. Yaş tip sarı noktada gelişen anormal damar ağının varlığı ve yapısı hakkında ek bilgi sağlar.

OCT (retina tomografisi) ve OCTA (OCT anjiyografi) birlikte, hastalığın yapısı ve tedavi yanıtı hakkında tamamlayıcı bilgi sağlar.

 

sari-nokta-tedavisi-oct-octa

OCT retina yapısı ve sıvıyı, OCTA ise anormal damar ağı ve kan akımını değerlendirmeye yardımcı olur.

 

Lazer ve Fotodinamik Tedavinin Günümüzdeki Yeri

Geçmişte yaş tip sarı nokta tedavisinde klasik lazer daha sık kullanılıyordu. Günümüzde göz içi iğne tedavileri yaş tip sarı noktanın temel tedavisi olduğundan klasik lazerin kullanım alanı oldukça sınırlıdır.

Fotodinamik tedavi (PDT) ise bazı özel damar yapılarında ve belirli hastalık alt tiplerinde anti-VEGF tedavisine ek olarak değerlendirilebilir.

Sarı Nokta Tedavisiyle Görme Artar mı?

Tedavi sonucu hastalığın tipi, evresi ve görme merkezindeki kalıcı hasarın düzeyine bağlıdır.

Yaş tip sarı noktada anti-VEGF tedavisinin temel hedefi görme kaybını önlemek ve mevcut görmeyi korumaktır. Tedaviye iyi yanıt veren bazı hastalarda görme artışı da sağlanabilir.

Kuru tip sarı noktada Fotobiyomodülasyon tedavisi uygulanan uygun hasta gruplarında klinik çalışmalarda görme fonksiyonlarında olumlu sonuçlar bildirilmiştir.

Ancak makulada ileri atrofi veya kalıcı nedbe dokusu oluşmuşsa kaybedilmiş görmenin tamamen geri kazanılması her zaman mümkün değildir.

Sarı Nokta Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Yaş tip sarı nokta tedavi edilmediğinde sıvı ve kanamaya bağlı olarak makulada kalıcı hasar ve nedbe dokusu gelişebilir ve merkezi görmede ciddi kayıp meydana gelebilir.

Kuru tip sarı nokta genellikle daha yavaş ilerler. Ancak bazı hastalarda zaman içerisinde coğrafik atrofi gelişebilir veya hastalık yaş tipe dönüşebilir.

Bu nedenle önerilen retina kontrollerinin sürdürülmesi önemlidir.

Sarı Nokta Tedavisinde Yeni Gelişmeler

Sarı nokta hastalığında son yıllarda önemli tedavi gelişmeleri yaşanmaktadır.

Yaş tip sarı noktada faricimab ve aflibercept 8 mg gibi yeni nesil tedaviler sayesinde uygun hastalarda görme ve hastalık kontrolü korunurken enjeksiyon aralıklarının uzatılması mümkün olabilmektedir.

Kuru tip sarı noktada Fotobiyomodülasyon tedavisi, uygun hastalarda görme fonksiyonlarını desteklemeye yönelik bir tedavi seçeneğidir.

Coğrafik atrofide ise pegcetacoplan ve avacincaptad pegol gibi kompleman sistemini hedefleyen tedavilerle atrofinin büyüme hızının azaltılması amaçlanmaktadır.

Bu gelişmeler, sarı nokta hastalığında kişiselleştirilmiş tedavinin önemini artırmaktadır.

Sarı Nokta Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sarı nokta hastalığının tedavisi var mı?

Evet. Tedavi hastalığın kuru veya yaş tip olmasına ve hangi evrede bulunduğuna göre değişir. Yaş tipte temel tedavi göz içi iğne tedavisidir (anti-VEGF tedavisi). Kuru tipte ise yaşam tarzı düzenlemeleri, hastalığın evresine göre vitamin-mineral desteği ve uygun hastalarda fotobiyomodülasyon tedavisi değerlendirilebilir.

Kuru tip ve yaş tip sarı nokta aynı şekilde mi tedavi edilir?

Kuru tip ve yaş tip sarı noktanın tedavileri birbirinden farklıdır.

Sarı nokta tedavisi ile görme düzelebilir mi?

Özellikle yaş tip sarı noktada tedaviye iyi yanıt veren bazı hastalarda görme artışı sağlanabilir. Sonuç hastalığın evresine ve makulada daha önce meydana gelmiş hasarın miktarına bağlıdır.

Sarı nokta hastalığında vitamin takviyesi kimlere faydalıdır?

AREDS ve AREDS2 çalışmalarında, uygun ve yüksek riskli sarı nokta hastalarında özel vitamin-mineral desteğinin ileri evre hastalığa ilerleme riskini azaltabildiği gösterilmiştir. Hangi hastaların bu destekten fayda görebileceğine hastalığın evresi ve retina bulgularına göre karar verilir.

Sarı nokta hastalığında ne yemeliyim?

Sebze, meyve, koyu yeşil yapraklı sebzeler, balık, kuruyemiş, baklagiller, tam tahıllar ve zeytinyağından zengin Akdeniz tipi beslenme tercih edilebilir.

Fotobiyomodülasyon kimlere uygulanabilir?

Fotobiyomodülasyon, erken ve orta evre kuru tip sarı nokta hastalığında uygun hastalarda değerlendirilebilir. Tedaviye uygunluk retina muayenesi ve OCT bulgularına göre belirlenir.

Fotobiyomodülasyon tedavisinde göz içine iğne yapılır mı?

Hayır. Fotobiyomodülasyon ışıkla uygulanan bir tedavidir ve göz içine iğne yapılmaz.

Sarı nokta iğnesi kaç kez yapılır?

Herkes için sabit bir enjeksiyon sayısı yoktur. Tedavi sıklığı OCT bulguları, görme seviyesi ve hastalığın tedaviye verdiği yanıta göre belirlenir.

Yeni nesil sarı nokta iğnelerinin avantajı nedir?

Faricimab ve aflibercept 8 mg gibi tedavi seçenekleriyle uygun hastalarda görme ve hastalık kontrolü korunurken enjeksiyonlar arasındaki süre 12–16 haftaya kadar uzatılabilir.

Enjeksiyona rağmen OCT'de sıvı kalabilir mi?

Evet. Sıvının yeri, miktarı, önceki OCT'lere göre değişimi ve görme seviyesi birlikte değerlendirilerek tedavi planlanır.

Coğrafik atrofinin tedavisi var mı?

Coğrafik atrofinin ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik yeni tedaviler geliştirilmiştir. Bu tedaviler kaybedilmiş görmeyi geri getirmekten ziyade atrofi alanının büyümesini yavaşlatmayı amaçlar.

Sarı nokta hastalığında gözlük tedavi eder mi?

Hayır. Gözlük kırma kusurunu düzelterek mevcut görmenin daha iyi kullanılmasına yardımcı olabilir ancak retinadaki sarı nokta hastalığını tedavi etmez.

Sarı nokta hastalığı ameliyatla tedavi edilir mi?

Sarı nokta hastalığının standart tedavisi ameliyat değildir. Ancak hastalığa bağlı büyük göz içi kanaması gibi özel durumlarda cerrahi tedavi ayrıca değerlendirilebilir.

Sarı nokta tedavisi ne kadar sürer?

Sarı nokta hastalığı çoğunlukla uzun süreli takip gerektirir. Özellikle yaş tipte enjeksiyon ihtiyacı ve tedavi aralıkları zaman içerisinde değişebilir.

Tedaviye rağmen sarı nokta hastalığı ilerleyebilir mi?

Evet. Hiçbir tedavi her hastada hastalığın ilerlemesini tamamen durdurmayı garanti etmez. Bu nedenle tedaviyle birlikte düzenli retina takibi önemlidir.

Bilimsel Kaynaklar

  1. Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2) Research Group. Secondary analyses of the effects of lutein/zeaxanthin on age-related macular degeneration progression: AREDS2 Report No. 3. JAMA Ophthalmol. 2014;132(2):142–149. doi:10.1001/jamaophthalmol.2013.7376.

  2. Keenan TDL, Agrón E, Keane PA, Domalpally A, Chew EY; Age-Related Eye Disease Study Research Group; Age-Related Eye Disease Study 2 Research Group. Oral antioxidant and lutein/zeaxanthin supplements slow geographic atrophy progression to the fovea in age-related macular degeneration. Ophthalmology. 2025;132(1):14–29. doi:10.1016/j.ophtha.2024.07.014.

  3. Comparison of Age-related Macular Degeneration Treatments Trials (CATT) Research Group. Ranibizumab and bevacizumab for treatment of neovascular age-related macular degeneration: two-year results. Ophthalmology. 2012;119(7):1388–1398. doi:10.1016/j.ophtha.2012.03.053.

  4. Heier JS, Khanani AM, Quezada Ruiz C, et al.; TENAYA and LUCERNE Investigators. Efficacy, durability, and safety of intravitreal faricimab up to every 16 weeks for neovascular age-related macular degeneration (TENAYA and LUCERNE): two randomised, double-masked, phase 3, non-inferiority trials. Lancet. 2022;399(10326):729–740. doi:10.1016/S0140-6736(22)00010-1.

  5. Lanzetta P, Korobelnik JF, Heier JS, et al.; PULSAR Investigators. Intravitreal aflibercept 8 mg in neovascular age-related macular degeneration (PULSAR): 48-week results from a randomised, double-masked, non-inferiority, phase 3 trial. Lancet. 2024;403(10432):1141–1152. doi:10.1016/S0140-6736(24)00063-1.

  6. Jaffe GJ, Boyer D, Hu A, et al. Long-term efficacy and safety of photobiomodulation in dry age-related macular degeneration (LIGHTSITE III: 24-month analysis). Retina. 2026;46(5):783–795. doi:10.1097/IAE.0000000000004822.

  7. Heier JS, Lad EM, Holz FG, et al.; OAKS and DERBY Study Investigators. Pegcetacoplan for the treatment of geographic atrophy secondary to age-related macular degeneration (OAKS and DERBY): two multicentre, randomised, double-masked, sham-controlled, phase 3 trials. Lancet. 2023;402(10411):1434–1448. doi:10.1016/S0140-6736(23)01520-9.

  8. Khanani AM, Patel SS, Staurenghi G, et al.; GATHER2 Trial Investigators. Efficacy and safety of avacincaptad pegol in patients with geographic atrophy (GATHER2): 12-month results from a randomised, double-masked, phase 3 trial. Lancet. 2023;402(10411):1449–1458. doi:10.1016/S0140-6736(23)01583-0.

Bu sayfada yer alan tıbbi bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Tanı ve tedavi planlaması için mutlaka hekiminizin kişisel değerlendirmesine başvurunuz.
Prof. Dr. Ateş Yanyalı

Göz Hastalıkları Uzmanı & Vitreoretinal Cerrahi

Prof. Dr. Ateş Yanyalı

Retina Hastalıkları, Vitreoretinal Cerrahi, Sarı Nokta (Makula), Vitrektomi