Diyabetik Makula Ödemi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Diyabetik makula ödemi, şeker hastalığı nedeniyle gözün görme merkezinde (sarı noktada) sıvı birikmesidir. Bulanık görmeye ve merkezi görmede azalmaya neden olabilir. Tedavide göz içi iğneler ön plandadır; ancak görmesi iyi olan bazı hastalarda yakın takip, uygun durumlarda ise lazer veya kortizon tedavisi değerlendirilebilir.

Şeker hastalığı zamanla retinadaki küçük damarlara zarar verebilir. Bu damarlardan sıvı sızarak görme merkezinde biriktiğinde ödem oluşur. Ayrıntılı bilgi için Diyabet (Şeker Hastalığı) ve Göz sayfasına bakılabilir.

Kısaca Bilmeniz Gerekenler

• En sık belirti bulanık görmedir.
• Gözdeki sıvıyı göstermede en önemli tetkiklerden biri OCT'dir.
• OCT'de sıvı görülmesi her zaman hemen göz içi iğne yapılması gerektiği anlamına gelmez.
• Görmeyi etkileyen ödemde göz içi iğne tedavileri ön plandadır.
• Bazı hastalarda lazer veya kortizon tedavisi düşünülebilir.
• Tedavi süresi ve iğne sayısı kişiden kişiye değişir.

Şeker Hastalığı Gözde Neden Ödem Yapar?

Şeker hastalığı, retinadaki küçük damarlara zarar vererek gözün görme merkezine sıvı sızmasına neden olabilir.

Bu damar hasarı diyabetik retinopatinin bir parçası olarak gelişebilir ve sıvı görme merkezinde biriktiğinde diyabetik makula ödemi ortaya çıkabilir.

Kan şekerinin yanı sıra tansiyon ve kan yağlarının kontrol altında tutulması da göz sağlığı açısından önemlidir.

Gözdeki Ödemin Belirtileri Nelerdir?

Gözün görme merkezinde ödem olduğunda en sık görülen belirti bulanık görmedir.

Yazıları okumada ve küçük ayrıntıları görmede zorlanma, görüntünün ortasında bulanıklık, düz çizgileri eğri veya dalgalı görme ve renkleri daha soluk algılama görülebilir.

Ödem hafifse başlangıçta belirgin bir şikâyet olmayabilir.

Şeker Hastalığına Bağlı Gözde Ödem Nasıl Anlaşılır?

Gözdeki ödem, retina muayenesi ve özellikle Optik Koherens Tomografi (OCT) ile değerlendirilir.

OCT ile görme merkezinde sıvı olup olmadığı ve sıvının hangi bölgede bulunduğu görülebilir. Aynı tetkik tedaviye verilen yanıtın takibinde de kullanılır.

OCT'de Sıvı Varsa Mutlaka Göz İçi İğne Yapılır mı?

Hayır. OCT'de sıvı görülmesi her hastaya hemen göz içi iğne yapılması gerektiği anlamına gelmez.

Özellikle görmesi iyi olan bazı hastalarda yakın takip uygun olabilir. Protocol V çalışmasında başlangıçta yalnız takip edilen hastaların yaklaşık üçte ikisi iki yıl boyunca göz içi iğneye ihtiyaç duymadı.

Bu nedenle tedavi kararı yalnız OCT'deki sıvıya göre değil, görme düzeyi ve gözün durumu birlikte değerlendirilerek verilir.

Gözdeki Ödem Nasıl Tedavi Edilir?

Diyabetik makula ödemi tedavisinde, görmeyi azaltan ödem için en sık kullanılan seçeneklerden biri göz içi iğnedir.

Bu ilaçlar retina damarlarından sıvı sızmasını azaltarak ödemin kontrol altına alınmasına yardımcı olur. Bazı hastalarda görmede artış sağlanabilir.

Tedavi seçimi görme düzeyi, OCT bulguları ve gözün tedaviye verdiği yanıta göre yapılır. Gerektiğinde lazer veya kortizon tedavisi de değerlendirilebilir.

Gözdeki Ödem İçin Hangi Göz İçi İğneler Kullanılır?

Şeker hastalığına bağlı gözdeki ödem için aflibercept, bevacizumab, ranibizumab, faricimab ve aflibercept 8 mg gibi göz içi ilaçlar kullanılabilir. Uygun hastalarda deksametazon göz içi implantı da tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebilir.

Bu ilaçların çoğu damar sızıntısında rol oynayan VEGF adlı maddenin etkisini azaltır ve bu nedenle anti-VEGF olarak adlandırılır.

Göz içi iğne tedavisi hakkında uygulama ve tedavi süreci ayrı sayfada daha ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Protocol T çalışmasında bu tedavilerin hepsiyle görmede artış sağlanabildi. Başlangıç görmesi daha düşük olan hastalarda aflibercept ortalama olarak daha fazla görme artışı sağlarken, görmesi daha iyi olanlarda ilaçlar arasındaki fark daha azdı.

Her hasta için tek bir “en iyi göz içi iğne” yoktur. Hangi ilacın kullanılacağı gözün durumuna ve tedaviye verdiği yanıta göre belirlenir.

Göze Kaç İğne Yapılması Gerekir?

Herkes için geçerli sabit bir göz içi iğne sayısı yoktur.

Başlangıçta iğnelerin daha sık yapılması gerekebilir. Daha sonra görme ve OCT bulgularına göre uygulamalar arasındaki süre değiştirilebilir. Bu nedenle tedavinin başında toplam kaç iğne gerekeceğini kesin olarak söylemek çoğu zaman mümkün değildir.

Göz İçi İğneler Arasındaki Süre Uzatılabilir mi?

Tedaviye iyi yanıt veren bazı hastalarda göz içi iğneler arasındaki süre zamanla uzatılabilir.

YOSEMITE ve RHINE çalışmalarında faricimab ile bazı hastalarda görme korunurken tedavi aralıklarının 3-4 aya kadar uzatılabildiği gösterildi.

PHOTON çalışmasında ise aflibercept 8 mg ile bazı hastalarda daha uzun tedavi aralıklarında görme kazanımının sürdürülebildiği gösterildi.

Tedavi aralığı her hastada aynı değildir ve gözün verdiği yanıta göre belirlenir.

İlk İğnelerden Sonra Ödem Azalmazsa Ne Olur?

İlk birkaç göz içi iğneden sonra ödemin tamamen kaybolmaması, tedavinin işe yaramadığı anlamına gelmez.

Bazı gözler tedaviye daha yavaş yanıt verebilir. Yeterli yanıt alınamadığında tedavinin sürdürülmesi, kullanılan ilacın değiştirilmesi veya başka tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi düşünülebilir.

Kortizon Tedavisi Ne Zaman Kullanılır?

Kortizon içeren göz içi tedavileri, diğer göz içi iğnelere yeterli yanıt alınamayan veya bu ilaçların uygun olmadığı bazı hastalarda kullanılabilir.

Bu seçeneklerden biri deksametazon göz içi implantıdır. MEAD çalışmalarında bu tedavinin bazı hastalarda ödemi azaltabildiği ve görmede artış sağlayabildiği gösterildi.

Kortizon göz tansiyonunu yükseltebilir ve katarakt gelişimini hızlandırabilir. Bu nedenle her hasta için ilk seçenek değildir.

Gözdeki Ödemde Lazer Tedavisi Kullanılır mı?

Lazer günümüzde daha az kullanılmakla birlikte bazı hastalarda hâlâ tedavi seçeneğidir.

ETDRS çalışmaları lazerin uygun hastalarda görme kaybı riskini azaltabileceğini gösterdi. Günümüzde görme merkezini etkileyen ödemde göz içi iğneler ön plandadır; lazer daha çok seçilmiş durumlarda değerlendirilir.

Şekerden Gözde Oluşan Ödem Geçer mi?

Gözdeki ödem tedaviyle azalabilir veya kaybolabilir; ancak daha sonra tekrar ortaya çıkabilir.

Ödem azaldığında görme de artabilir. Ancak görme merkezinde kalıcı hasar gelişmişse sıvının kaybolması, görmenin tamamen eski düzeyine döneceği anlamına gelmez.

Tedaviden Sonra Takip Nasıl Yapılır?

Tedaviden sonra görme düzeyi ve OCT'deki sıvının durumu birlikte takip edilir.

Kontrol sıklığı ve tedavi aralıkları gözün verdiği yanıta göre belirlenir. Ödem kontrol altına alınsa bile düzenli retina kontrollerinin sürdürülmesi önemlidir.

Diyabetik Makula Ödemi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bilimsel Dayanak

Bu yazıdaki bilgiler güncel tedavi yaklaşımları ile Protocol V, Protocol T, YOSEMITE/RHINE, PHOTON, MEAD ve ETDRS gibi önemli bilimsel çalışmalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

İlaçların ruhsatlı kullanım alanları ülkeye, ürüne ve hastalığa göre farklılık gösterebilir.