Yaş Tip Sarı Nokta İğneleri ve İlaç Tedavileri

Yaş tip sarı nokta hastalığında göz içi enjeksiyonlar, makuladaki sıvı ve anormal damar aktivitesini kontrol altına alarak görmenin korunmasını amaçlayan temel tedavilerdir. Bu yazıda farklı anti-VEGF tedavi seçeneklerinin özelliklerini, enjeksiyon aralıklarının nasıl belirlendiğini ve OCT-OCTA takibinin tedavideki yerini bulabilirsiniz.

Kısaca Bilmeniz Gerekenler

• Yaş tip sarı noktanın temel tedavisi göz içi anti-VEGF enjeksiyonlardır.
• Yaş tip sarı nokta tedavisinde ranibizumab, bevacizumab, aflibercept ve faricimab gibi farklı anti-VEGF etken maddeleri kullanılabilir.
• Her hastaya aynı ilaç veya aynı enjeksiyon aralığı uygulanmaz.
• OCT retinadaki sıvı ve yapısal değişiklikleri; OCTA ise anormal damar ağını ve zaman içindeki değişimini değerlendirmeye yardımcı olur.
• Amaç mümkün olduğunca az enjeksiyon yapmak değil, hastalığı görmeyi riske atmadan kontrol altında tutmaktır.

Yaş Tip Sarı Nokta Hastalığı Neden Oluşur?

Yaş tip sarı nokta hastalığında retinanın merkezi görmeden sorumlu bölgesi olan makulanın altında normal olmayan yeni damarlar gelişir. Bu damar yapısına maküler neovaskülarizasyon (MNV) adı verilir.

Bu anormal damarlar normal damarlar kadar sağlam değildir. Retina içine veya retina altına sıvı sızdırabilir ve kanamaya neden olabilir.

Bunun sonucunda hastada görmede azalma, düz çizgileri eğri veya kırık görme, görüntünün merkezinde bulanıklık, okuma güçlüğü, cisimleri farklı büyüklükte görme ve görüntünün merkezinde koyu veya boş bir alan gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Hastalık kontrol altına alınmadığında sıvı ve kanama makula dokusunda kalıcı hasara yol açabilir. Bu nedenle yaş tip sarı nokta hastalığında erken tanı ve zamanında tedavi görmenin korunması açısından önemlidir.

Anti-VEGF Tedavisi Nedir?

Yaş tip sarı nokta hastalığında anormal damarların gelişmesinde ve bu damarlardan sıvı sızmasında VEGF (Vasküler Endotelyal Büyüme Faktörü) adı verilen bir madde önemli rol oynar.

Anti-VEGF ilaçlar VEGF'nin etkisini baskılayarak anormal damar aktivitesini ve damar geçirgenliğini azaltmaya yardımcı olur.

Tedavinin amacı makuladaki sıvıyı azaltmak, anormal damar aktivitesini baskılamak, yeni kanamaların gelişmesini önlemeye yardımcı olmak, makulada kalıcı hasar gelişme riskini azaltmak, mevcut görmeyi korumak ve uygun hastalarda görme artışı sağlamaktır.

Anti-VEGF ilaçların kullanıma girmesi, yaş tip sarı nokta hastalığının tedavisindeki en önemli gelişmelerden biri olmuştur.

Yaş Tip Sarı Noktada Hangi Göz İçi Enjeksiyonlar Kullanılır?

Yaş tip sarı nokta hastalığının tedavisinde farklı anti-VEGF ilaçlar kullanılmaktadır. Bu tedaviler farklı etken maddeler ve doz seçenekleriyle uygulanabilir.

Bu ilaçların ortak amacı yaş tip sarı noktaya neden olan anormal damar aktivitesini ve sıvı sızıntısını kontrol etmektir. Ancak etki özellikleri ve bazı hastalarda sağlayabilecekleri tedavi aralıkları farklılık gösterebilir.

Hangi ilacın kullanılacağı hastanın retina bulgularına ve daha önceki tedavilere verdiği yanıta göre belirlenir.

Ranibizumab

Ranibizumab, yaş tip sarı nokta hastalığında kullanılan anti-VEGF etken maddelerinden biridir. VEGF-A'yı baskılayarak anormal damarların aktivitesini ve sıvı sızıntısını azaltmaya yardımcı olur.

Ranibizumabın kullanıma girmesiyle yaş tip sarı nokta tedavisinde anti-VEGF yaklaşımının kullanımı yaygınlaşmıştır. Tedavinin görme kaybının azaltılması, mevcut görmenin korunması ve bazı hastalarda görme artışı üzerindeki etkileri klinik çalışmalarda değerlendirilmiştir.

Bevacizumab

Bevacizumab, VEGF'yi baskılayan ve yaş tip sarı nokta hastalığı başta olmak üzere çeşitli retina hastalıklarında kullanılan anti-VEGF etken maddelerinden biridir.

Bevacizumab ile yapılan klinik çalışmalarda yaş tip sarı nokta hastalarında makuladaki sıvının kontrolü ve görme sonuçları değerlendirilmiştir.

Bevacizumab, anti-VEGF tedaviler içerisinde klinik deneyim ve bilimsel verilerle değerlendirilen seçeneklerden biridir.

Aflibercept 2 mg

Aflibercept 2 mg yaş tip sarı nokta hastalığında kullanılan anti-VEGF tedavi seçeneklerinden biridir. Aflibercept, VEGF'yi bağlayarak anormal damar aktivitesinin ve damar geçirgenliğinin azaltılmasına yardımcı olur.

Aflibercept 2 mg ile yapılan klinik çalışmalarda görme ve makuladaki sıvının kontrolü değerlendirilmiştir. Tedaviye yanıt veren hastalarda, başlangıç döneminin ardından enjeksiyon aralıkları gözün verdiği yanıta göre kişiselleştirilebilir.

Farklı anti-VEGF tedavi seçeneklerinin bulunması, mevcut tedavinin her hastada değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmez. Mevcut tedavisiyle makulası kuru, görmesi stabil ve hastalığı kontrol altında olan bir hastada aynı tedavinin devam ettirilmesi uygun olabilir.

Farklı Anti-VEGF Tedavi Seçenekleri

Son yıllarda yaş tip sarı nokta tedavisindeki hedeflerden biri, hastalık kontrolünü sürdürürken uygun hastalarda enjeksiyonlar arasındaki süreyi uzatabilmek olmuştur. Bu amaçla farklı biyolojik yolları hedefleyen veya göz içerisinde daha uzun süre etkili olması amaçlanan tedaviler geliştirilmiştir.

Faricimab

Faricimab yaş tip sarı nokta hastalığının tedavisinde kullanılan anti-VEGF etken maddelerinden biridir. Faricimab iki farklı biyolojik yolu hedefler: VEGF-A ve Angiopoietin-2 (Ang-2).

VEGF-A'nın baskılanması anormal damar gelişimini ve sıvı sızıntısını azaltmaya yardımcı olurken, Ang-2 yolunun hedeflenmesi damar stabilitesinin desteklenmesini amaçlar.

Faricimab ile gerçekleştirilen geniş TENAYA ve LUCERNE klinik çalışmalarında görsel ve anatomik kazanımların iki yıl boyunca korunabildiği gösterilmiştir. Uygun hastaların önemli bir bölümünde tedavi aralıkları 12 hafta ve üzerine çıkabilmiş, bazı hastalarda 16 haftalık enjeksiyon aralıklarına ulaşılabilmiştir.

Bu özellik sık enjeksiyon ihtiyacı bulunan bazı hastalarda tedavi aralıklarının değerlendirilmesi açısından dikkate alınabilir. Ancak her hastanın 3 veya 4 aylık tedavi aralıklarına ulaşması beklenmemelidir. Uygun aralık gözün tedaviye verdiği yanıta göre belirlenir.

Aflibercept 8 mg

Aflibercept 8 mg, afliberceptin daha yüksek doz içeren bir formudur ve tedavi aralıklarının uzatılabilme olasılığı açısından klinik çalışmalarda değerlendirilmiştir.

Aflibercept 8 mg ile yapılan PULSAR çalışmasında başlangıç tedavisinden sonra 12 ve 16 haftalık tedavi aralıkları araştırılmıştır. Çalışmanın uzun dönem sonuçları, uygun hastalarda uzatılmış enjeksiyon aralıklarıyla görsel ve anatomik hastalık kontrolünün sürdürülebildiğini göstermektedir.

Aflibercept 8 mg, hastalığın kontrolü sürdürülürken enjeksiyonlar arasındaki sürenin uzatılmasının değerlendirildiği tedavi seçeneklerinden biridir.

Anti-VEGF Tedaviler Arasında Fark Var mı?

Farklı anti-VEGF seçeneklerinin bulunması, daha önce kullanılan tedavilerin etkisiz olduğu anlamına gelmez. Ranibizumab, bevacizumab ve aflibercept 2 mg gibi etken maddeler yaş tip sarı nokta hastalığının tedavisinde kullanılmaktadır.

Faricimab ve aflibercept 8 mg gibi farklı tedavi seçeneklerinde, uygun hastalarda hastalık kontrolü sürdürülürken enjeksiyonlar arasındaki sürenin uzatılabilmesi klinik çalışmalarda değerlendirilmiştir.

Dolayısıyla tedavi seçiminde ilacın yeni olması değil, hastanın göz bulgularına ve tedavi yanıtına göre uygun ve sürdürülebilir hastalık kontrolünün sağlanması önemlidir.

Sarı Nokta İğnesi Kaç Ayda Bir Yapılır?

Yaş tip sarı nokta hastalığında herkese uygulanabilecek tek bir enjeksiyon takvimi yoktur. Tedavinin başlangıcında kullanılan ilaca ve hastalığın durumuna göre daha yakın aralıklarla enjeksiyon yapılabilir.

Hastalık kontrol altına alındıktan sonra enjeksiyon aralıkları hastanın verdiği yanıta göre düzenlenebilir. Günümüzde sık kullanılan yöntemlerden biri “tedavi et ve aralığı uzat” (treat-and-extend) yaklaşımıdır.

Bu yöntemde makula kuru ve hastalık kontrol altında kaldığı sürece enjeksiyon aralığı aşamalı olarak uzatılır. Sıvı yeniden ortaya çıkar, yeni kanama gelişir veya hastalığın tekrar aktifleştiğini düşündüren bulgular görülürse aralık yeniden kısaltılabilir.

Bu nedenle tedavide amaç mümkün olduğunca az enjeksiyon yapmak değildir. Amaç, görmeyi riske atmadan hastalığı kontrol altında tutabilecek en uygun enjeksiyon aralığını belirlemektir.

OCT Yaş Tip Sarı Nokta Tedavisinde Neden Önemlidir?

OCT (Optik Koherens Tomografi) yaş tip sarı nokta hastalığının tanı ve takibindeki en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir.

OCT ile retinanın tabakaları ayrıntılı biçimde incelenebilir. Retina içindeki sıvı, retina altındaki sıvı, pigment epiteli altındaki değişiklikler, pigment epitel dekolmanı, makula kalınlığı ve retina dokusundaki yapısal değişiklikler değerlendirilebilir.

OCT bu nedenle yalnızca tanıda değil, enjeksiyona alınan cevabın değerlendirilmesinde ve tedavi aralıklarının belirlenmesinde de önemli rol oynar.

Hasta görmesinde belirgin bir değişiklik hissetmese bile OCT'de hastalık aktivitesini düşündüren sıvı görülebilir. Bunun tersine OCT'deki sıvı tamamen kaybolduğu halde, daha önce oluşmuş kalıcı retina hasarı nedeniyle görme istenilen düzeye ulaşmayabilir.

Bu nedenle görme muayenesi ile OCT bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

OCT Anjiyografisi (OCTA) Yaş Tip Sarı Nokta Takibinde Ne Gösterir?

OCT Anjiyografisi (OCTA) yaş tip sarı nokta hastalığında makula altında gelişen anormal damar ağının ayrıntılı olarak görüntülenmesini sağlayan önemli bir inceleme yöntemidir. Üstelik bu inceleme sırasında damardan boya verilmesine gerek yoktur.

Yapısal OCT özellikle retinadaki sıvı ve anatomik değişiklikleri gösterirken, OCTA hastalığın damar yapısını değerlendirmemize yardımcı olur.

OCTA ile maküler neovasküler damar ağının büyüklüğü ve yaygınlığı, damar yapısı ve dallanma özellikleri, ince yeni damar oluşumları, tedavi sonrasında küçülmesi veya genişlemesi, zaman içerisinde yeniden büyüme göstermesi, tedaviye verdiği damar cevabı ve daha aktif veya daha sakin bir damar yapısına doğru değişimi değerlendirilebilir.

Bu nedenle OCTA yalnızca yaş tip sarı nokta hastalığının tanısında değil, anormal damar ağının tedaviye verdiği cevabın ve zaman içerisindeki değişiminin izlenmesinde de değerli bilgiler sağlar.

Ancak OCTA'da anormal damar ağının görülmeye devam etmesi tek başına hastalığın aktif olduğu anlamına gelmez. Tedavi sonrasında makuladaki sıvı tamamen kaybolduğu halde damar ağı OCTA'da görülmeye devam edebilir.

Bu nedenle hastalık aktivitesi değerlendirilirken OCT, OCTA, görme seviyesi ve retina muayenesi birlikte değerlendirilir. Gereken durumlarda flöresein anjiyografi ve indosiyanin yeşili anjiyografisi gibi diğer görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.

Enjeksiyona Rağmen OCT'de Sıvı Kalırsa Ne Yapılır?

Her hastanın anti-VEGF tedavisine verdiği yanıt aynı değildir. Bazı hastalarda enjeksiyonlardan sonra sıvı tamamen kaybolurken bazı hastalarda azalmasına rağmen bir miktar sıvı devam edebilir. Bazı gözlerde ise retina tamamen kurur ancak enjeksiyondan belirli bir süre sonra sıvı yeniden ortaya çıkar.

Bu durum tedavinin mutlaka başarısız olduğu anlamına gelmez. Sıvının retina içindeki veya retina altındaki yeri, miktarı, önceki OCT görüntülerine göre değişimi ve hastanın görme seviyesi birlikte değerlendirilmelidir.

Hastanın durumuna göre enjeksiyon aralığı değiştirilebilir, aynı ilaçla tedavi sürdürülebilir, başka bir anti-VEGF ilaca geçilebilir, daha uzun etkili bir tedavi seçeneği değerlendirilebilir, OCTA ile anormal damar ağı ayrıntılı olarak incelenebilir ve gerektiğinde ek retina görüntülemeleri yapılabilir.

Amaç yalnızca OCT görüntüsünü düzeltmek değil, makulanın yapısını ve hastanın görmesini mümkün olduğunca uzun süre korumaktır.

Anti-VEGF İlaç Değişikliği Ne Zaman Düşünülebilir?

Bazı hastalarda kullanılan anti-VEGF ilaca rağmen sıvı yeterince azalmayabilir. Bazı hastalarda ise ilaç iyi sonuç vermesine rağmen etkisi kısa sürebilir ve enjeksiyon aralığı uzatıldığında hastalık yeniden aktifleşebilir.

Bu durumda farklı bir anti-VEGF tedaviye geçiş düşünülebilir. Karar verilirken mevcut ve önceki OCT görüntüleri, retina içi ve retina altı sıvının durumu, görme seviyesi, yeni kanama olup olmadığı, OCTA'daki anormal damar ağının özellikleri, önceki enjeksiyonun ne kadar süre etkili kaldığı ve hastalığın önceki tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilir.

Amaç hastaya yalnızca daha yeni bir ilaç vermek değildir. Amaç, o gözde hastalık kontrolünü uygun ve sürdürülebilir biçimde sağlayabilecek tedaviyi belirlemektir.

Göz İçi Enjeksiyon Nasıl Yapılır?

Göz içi enjeksiyon kısa süren bir işlemdir. İşlem öncesinde göz ve göz çevresi enfeksiyon riskini azaltacak şekilde hazırlanır. Göz yüzeyi uyuşturucu damlalarla uyuşturulur.

İlaç çok ince bir iğneyle gözün beyaz kısmından göz içine uygulanır. Enjeksiyonun kendisi genellikle birkaç saniye sürer. Göz yüzeyi uyuşturulduğu için hastaların büyük bölümü belirgin bir ağrı hissetmez. Kısa süreli hafif bir baskı veya batma hissedilebilir.

Göz İçi Enjeksiyonların Riski Var mıdır?

Göz içi enjeksiyonlar dünya genelinde uzun yıllardır çok sayıda hastaya uygulanmaktadır. Bununla birlikte her göz içi girişimde olduğu gibi bazı komplikasyonlar gelişebilir. En önemli fakat nadir komplikasyonlardan biri göz içi enfeksiyonudur.

İşlem sonrasında hafif batma, sulanma veya gözün beyaz kısmında küçük bir kanama görülebilir.

Ancak enjeksiyon sonrasında giderek artan şiddetli ağrı, belirgin kızarıklık veya ani görme azalması gelişirse kontrol tarihi beklenmeden göz doktoruna başvurulmalıdır.

Sarı Nokta Enjeksiyonu Görmeyi Artırır mı?

Tedavinin amacı hastalığın durumuna göre hem görmeyi korumak hem de mümkün olduğunda görme artışı sağlamaktır.

Tedaviye erken başlanmış ve makulada kalıcı hasar gelişmemiş bazı hastalarda görme artışı elde edilebilir. Ancak hastalık uzun süredir devam ediyorsa, makulada kalıcı hücre hasarı veya nedbe dokusu gelişmişse görme artışı sınırlı olabilir.

Bu hastalarda bile hastalığın aktivitesini baskılamak ve mevcut görmenin daha fazla kaybedilmesini önlemek önemli bir tedavi başarısıdır. Yaş tip sarı nokta hastalığında görmenin korunması da tedavinin önemli hedeflerinden biridir.

Yaş Tip Sarı Nokta Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Yaş tip sarı nokta çoğunlukla uzun süreli takip gerektiren bir retina hastalığıdır. Hastalık tedaviyle sakinleşebilir ve enjeksiyon aralıkları zaman içerisinde uzatılabilir. Ancak daha sonra yeniden aktifleşme görülebilir.

Bu nedenle OCT'deki sıvının kaybolması veya görmenin düzelmesi, hastalığın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Düzenli retina kontrollerinin sürdürülmesi, görmenin uzun dönemde korunması açısından önemlidir.

Yaş Tip Sarı Nokta ve Göz İçi Enjeksiyonlar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yaş Tip Sarı Nokta Tedavisinde Kişiye Özel Yaklaşım

Yaş tip sarı nokta tedavisindeki ilerlemeler yalnızca yeni ilaçların geliştirilmesiyle sınırlı değildir.

OCT ve OCT anjiyografisi gibi gelişmiş retina görüntüleme yöntemleri sayesinde hastalığın aktivitesi ve tedaviye verilen cevap çok daha ayrıntılı olarak değerlendirilebilmektedir.

Ranibizumab, bevacizumab, aflibercept ve faricimab gibi farklı anti-VEGF etken maddeleri hastanın retina bulgularına, önceki tedavi yanıtına ve takip bulgularına göre değerlendirilebilir.

Bu nedenle günümüzde yaş tip sarı nokta tedavisinde temel amaç belirli bir ilacı öne çıkarmak değil; hastanın retina bulgularına, görme seviyesine ve tedaviye verdiği cevaba göre uygun tedaviyi ve enjeksiyon aralığını belirlemektir.

Doğru tedavi, düzenli OCT ve gerektiğinde OCTA değerlendirmeleriyle birlikte planlandığında, hastalığın kontrol altında tutulması ve görmenin mümkün olduğunca uzun süre korunması hedeflenir.

İlaç seçimi ve enjeksiyon aralıkları; ayrıntılı retina muayenesi, OCT/OCTA bulguları ve gözün tedaviye verdiği yanıta göre kişiye özel olarak belirlenir.