Optik Koherens Tomografi (OCT), gözün arka kısmındaki yapıları ayrıntılı biçimde görüntüleyerek özellikle retina ve makula ile ilgili hastalıkların değerlendirilmesinde önemli bilgiler sunar. Görme azalması, bulanıklık, sarı nokta şikayetleri veya glokom şüphesi gibi durumlarda doktorun tanıyı netleştirmesine ve tedavi sürecini doğru planlamasına yardımcı olur.
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
OCT nedir? Retina ve makulanın kesitsel görüntülerini oluşturan bir görüntüleme yöntemidir.
Ne gösterir? Retina tabakalarındaki yapısal değişiklikleri, sıvı ve ödemi gösterebilir.
Nasıl çekilir? Göze temas edilmeden yapılır ve görüntülerin alınması genellikle saniyeler sürer.
Radyasyon var mı? Hayır. Görüntü oluşturmak için ışık dalgaları kullanılır.
Neden önemlidir? Retina hastalıklarının tanı ve takibinde önemli bilgiler sağlar.
OCT çekimi sırasında retina ve makulanın temassız olarak görüntülenmesi.
OCT Nedir?
OCT, ses dalgaları kullanan ultrasonun aksine, ışık dalgalarından yararlanarak retinanın yüksek çözünürlüklü kesitsel görüntülerini oluşturur.
Retina kalınlığı ölçülebilir; retina içinde veya altında sıvı birikimi, epiretinal membran, makula deliği ve vitreomaküler ara yüzdeki değişiklikler incelenebilir. Görüntülerin zaman içinde karşılaştırılabilmesi, hastalığın takibinde ve tedaviye verilen anatomik yanıtın değerlendirilmesinde de önem taşır.
OCT Ne İçin Çekilir?
OCT, retina veya makula hakkında göz muayenesinden daha ayrıntılı yapısal bilgi gerektiğinde kullanılır. Görme azalması, düz çizgilerin eğri görülmesi, merkezi görmede bulanıklık veya görmenin merkezinde yeni bir leke gibi yakınmaların nedeninin araştırılmasına yardımcı olabilir.
OCT ile retina ve makula kalınlığı, retina içindeki ve altındaki sıvı, makula ödemi, epiretinal membran, makula deliği, vitreomaküler traksiyon, retina pigment epiteli ve dış retina tabakalarındaki değişiklikler değerlendirilebilir.
OCT Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
Sarı Nokta Hastalığında: Kuru tipte drusen, retina pigment epiteli ve dış retina tabakalarındaki değişiklikler; yaş tipte ise retina içi veya retina altındaki sıvı ve pigment epitel dekolmanı değerlendirilebilir.
Makula Ödeminde: Retinanın merkezindeki kalınlaşma ve kistik sıvı alanları görüntülenerek hastalığın seyri izlenebilir.
Retina Damar Tıkanıklığında: Damar tıkanıklığına eşlik eden makula ödemi ve zaman içindeki değişimi takip edilebilir.
Diyabetik retinopatide: Özellikle diyabetik makula ödeminin saptanması ve takibinde kullanılır.
Epiretinal Membranda: Retina yüzeyindeki zarın makula üzerinde oluşturduğu çekinti ve yapısal değişiklikler görüntülenebilir.
Makula Deliğinde: Deliğin yapısı, boyutu ve vitreomaküler ilişki değerlendirilebilir; ameliyat sonrasında kapanma takip edilebilir.
Vitreomaküler traksiyonda: Vitreusun makulaya yaptığı çekinti ve retina üzerindeki etkileri görüntülenebilir.
OCT ayrıca glokom ve bazı optik sinir hastalıklarında retina sinir lifi tabakası (RNFL) ve ganglion hücrelerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
OCT'de Neler Görülebilir?
OCT, retinanın farklı tabakalarının ayrıntılı olarak incelenmesini sağlar. Özellikle retina içindeki sıvı (intraretinal sıvı), retina altındaki sıvı (subretinal sıvı), pigment epitel dekolmanı, dış retina ve fotoreseptör tabakalarındaki değişiklikler ile vitreus-makula ilişkisi değerlendirilebilir.
Bu bulguların anlamı hastalığa göre değiştiği için OCT görüntüleri göz muayenesi ve klinik bulgularla birlikte yorumlanır.
OCT görüntülerinde normal makula yapısı ile makula ödemi, subretinal sıvı ve epiretinal membran örnekleri.
OCT Çekimi Nasıl Yapılır?
Hasta cihazın karşısına oturur, çenesini ve alnını desteğe yerleştirir ve cihazın içindeki hedefe bakar. Cihaz göze temas etmeden görüntüleri oluşturur.
Görüntülerin alınması genellikle saniyeler sürer. Hazırlık, görüntülerin kontrolü ve gerektiğinde ek taramalarla işlem birkaç dakika içinde tamamlanabilir. OCT çekimi ağrısızdır ve iyonizan radyasyon kullanılmaz.
Her hastada gerekli olmamakla birlikte, bazı durumlarda göz bebeğinin damla ile büyütülmesi gerekebilir.
OCT Sonucu Nasıl Yorumlanır?
OCT değerlendirmesinde retina kalınlığının yanı sıra retina tabakalarının yapısı, makuladaki sıvı, kistik boşluklar, retina yüzeyindeki zarlar, vitreomaküler ilişki ve dış retina tabakaları birlikte incelenir.
Bazı OCT analizlerindeki yeşil, sarı ve kırmızı renkler, ölçümlerin cihazın referans veri tabanıyla istatistiksel karşılaştırmasını gösterir. Bir alanın kırmızı görünmesi tek başına hastalık olduğu anlamına gelmez.
Yaş, gözün yapısal özellikleri, görüntü kalitesi ve kullanılan cihaz ölçümleri etkileyebilir. Bu nedenle sayısal değerler ve renk haritaları klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.
OCT ile OCT Anjiyografi (OCTA) Arasındaki Fark Nedir?
OCT, retinanın yapısını; OCT Anjiyografi (OCTA) ise retina ve koroiddeki damar yapısı ve kan akımını değerlendirir.
OCT'de retina tabakaları, kalınlık, sıvı ve diğer yapısal değişiklikler incelenirken; OCTA'da damar içi boya kullanılmadan retina ve koroid damarlarındaki kan akımı görüntülenebilir.
OCT retinanın yapısal kesitlerini, OCTA ise retina ve koroid damar ağındaki kan akımını görüntüler.
Kaynaklar
1. Fujimoto JG, Swanson EA. The Development, Commercialization, and Impact of Optical Coherence Tomography. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 2016;57(9):OCT1-OCT13.
2. Adhi M, Duker JS. Optical coherence tomography - current and future applications. Current Opinion in Ophthalmology. 2013;24(3):213-221.
3. Bhende M, Shetty S, Parthasarathy MK, Ramya S. Optical coherence tomography: A guide to interpretation of common macular diseases. Indian Journal of Ophthalmology. 2018;66(1):20-35.
Optik Koherens Tomografi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Retina, makula ve gerektiğinde optik sinirdeki yapısal değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olur. Görüntülerin alınması genellikle saniyeler sürer. Hazırlık ve gerektiğinde ek taramalarla işlem birkaç dakika içinde tamamlanabilir. Hayır. OCT çekimi ağrısızdır ve cihaz göze temas etmez. OCT ışık dalgalarını kullanır ve iyonizan radyasyon içermez. Her zaman gerekli değildir. Muayene ve görüntüleme gereksinimine göre göz bebeğini büyüten damlalar kullanılabilir. Evet. Görüntüler çekim sırasında oluşur ve hemen değerlendirilebilir. Bazı OCT analizlerinde bu renkler ölçümlerin cihazın referans veri tabanıyla karşılaştırmasını gösterir. Kırmızı renk tek başına hastalık anlamına gelmez. Hayır. OCT retinanın yapısını, OCTA ise retina ve koroid damarlarındaki kan akımını değerlendirir.OCT ne işe yarar?
OCT çekimi ne kadar sürer?
OCT çekimi ağrılı mıdır?
OCT zararlı mıdır, radyasyon içerir mi?
OCT çekiminde göz bebeği büyütülür mü?
OCT sonucu hemen çıkar mı?
OCT sonucundaki kırmızı, sarı ve yeşil renkler ne anlama gelir?
OCT ile OCTA aynı şey midir?
