Retina anjiyografisi (floresein anjiyografi), retina damarlarını ve retina dolaşımını değerlendiren bir göz görüntüleme yöntemidir. Halk arasında göz anjiyosu olarak da bilinir. Koldaki damardan verilen floresein boya ile retina damarlarındaki sızıntılar, kanlanmayan alanlar ve anormal yeni damar oluşumları görüntülenebilir.
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
Retina anjiyografisi (floresein anjiyografi), retina damarlarındaki dolaşımı, damar sızıntılarını, kanlanmayan alanları ve anormal yeni damar oluşumlarını değerlendirmek için kullanılır.
Tetkik sırasında koldaki bir damardan floresein boya maddesi verilir ve boyanın retina damarlarından geçişi özel bir kamera ile seri olarak görüntülenir.
Özellikle diyabetik retinopati, retina damar tıkanıklıkları, üveit ve retinal vaskülitlerde önemli bilgiler sağlayabilir; her retina hastasında rutin olarak yapılması gerekmez.
Retina anjiyografisinde floresein boya koldaki bir damardan verilir ve retina damarlarından geçişi özel kamera ile seri olarak görüntülenir.
Retina Anjiyografisi Nedir?
Retina, gözün arka bölümünde bulunan ve görmenin gerçekleşmesinde önemli rol oynayan sinir tabakasıdır. Retinanın sağlıklı çalışabilmesi için damarlar aracılığıyla düzenli olarak kanlanması gerekir.
Bazı retina hastalıklarında damarlardan sıvı sızabilir, damarlar tıkanabilir, retinanın bazı bölgelerinin kanlanması azalabilir veya yeni ve anormal damarlar gelişebilir.
Retina anjiyografisi, bu değişiklikleri değerlendirmek amacıyla kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir.
Tetkik sırasında floresein adı verilen boya maddesi koldaki bir toplardamardan verilir. Boya kısa sürede göz damarlarına ulaşır ve özel bir kamera ile boyanın retina damarlarından geçişi farklı zamanlarda görüntülenir.
Bu nedenle retina anjiyografisi yalnızca damarların fotoğrafını göstermez; retina dolaşımını ve damar sızıntılarını zaman içerisinde değerlendirmeye yardımcı olur.
Retina Anjiyografisi Neyi Gösterir?
Damar Sızıntısı
Sağlıklı retina damarları, kan içerisindeki bazı maddelerin retina dokusuna geçişini sınırlar. Bazı retina hastalıklarında damar geçirgenliği artabilir.
Floresein anjiyografide boyanın damar dışına çıkması sızıntı olarak görülebilir.
Bu bulgu diyabetik retinopati, retina ven tıkanıklıkları, makula ödemi ve bazı iltihabi retina hastalıklarında önemli olabilir.
Kanlanmayan Retina Alanları
Retina damarlarının tıkanması veya küçük damarların hasarlanması sonucunda retinanın bazı bölgelerine yeterli kan ulaşmayabilir.
Bu bölgeler iskemi veya nonperfüzyon alanları olarak adlandırılır.
Retina anjiyografisi bu alanların yerini ve yaygınlığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Yeni ve Anormal Damar Oluşumları
Retinanın yeterince kanlanmadığı bazı hastalıklarda yeni ve anormal damarlar gelişebilir.
Neovaskülarizasyon adı verilen bu damarlar normal retina damarlarından farklıdır ve sızıntı veya kanamaya eğilim gösterebilir.
Floresein anjiyografi bu damarların belirlenmesine ve yaygınlığının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Retina Dolaşımı
Boyanın retina damarlarına ulaşması ve damarlar içerisindeki ilerleyişi farklı zamanlarda görüntülenir.
Bu nedenle retina anjiyografisi tek bir fotoğraf değil, retina dolaşımının zaman içerisindeki görüntülenmesidir.
Normal ve patolojik retina anjiyografisi karşılaştırması: floresein anjiyografi damar sızıntısı ve dolaşım bozukluklarının değerlendirilmesine yardımcı olur.
Retina Anjiyografisi Hangi Hastalıklarda Yapılır?
Retina anjiyografisine ihtiyaç olup olmadığı göz muayenesi, hastanın klinik bulguları ve diğer görüntüleme yöntemlerinin sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir.
Diyabetik Retinopati
Diyabet zaman içerisinde retina damarlarında hasara yol açabilir. Diyabetik retinopati hastalarında retina anjiyografisi gerektiğinde damar sızıntılarının, kanlanmayan retina bölgelerinin ve yeni damar oluşumlarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Özellikle retina iskemisinin yaygınlığının veya yeni damar oluşumlarının değerlendirilmesi gereken hastalarda önemli bilgiler sağlayabilir.
Retina Ven Tıkanıklıkları
Retina ven tıkanıklığı sonucunda retina kanamaları, makula ödemi ve retina dolaşımında bozulma gelişebilir. Floresein anjiyografi özellikle kanlanmayan retina alanlarının ve damar sızıntılarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Bu bilgiler muayene ve diğer görüntüleme bulgularıyla birlikte takip ve tedavi planının oluşturulmasında kullanılabilir.
Üveit ve Retinal Vaskülit
Üveit gözün farklı bölümlerini etkileyebilen iltihabi hastalıkları kapsar. Özellikle retina ve gözün arka bölümünü etkileyen üveitlerde ve retinal vaskülitte, floresein anjiyografi retina damarlarındaki inflamatuvar değişikliklerin değerlendirilmesinde önemli bilgiler sağlayabilir.
Anjiyografide damar duvarından sızıntı, optik disk sızıntısı, makula bölgesinde sızıntı, damar tıkanıklıkları ve kanlanmayan retina alanları görülebilir.
Geniş alan retina anjiyografisi, özellikle retinanın periferik bölgelerindeki damar tutulumunun değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bazı hastalarda muayenede belirgin olmayan periferik damar sızıntıları anjiyografide görülebilir.
Bu nedenle floresein anjiyografi bazı üveit hastalarında hastalığın yaygınlığının, retinal damar tutulumunun ve aktivitenin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Yaş Tip Sarı Nokta Hastalığı
Günümüzde yaş tip sarı nokta hastalığının tanı ve takibinde OCT önemli bir yere sahiptir.
Bununla birlikte bazı hastalarda makula bölgesindeki anormal damar yapısının ve sızıntının daha ayrıntılı değerlendirilmesi amacıyla floresein anjiyografi kullanılabilir.
Her yaş tip sarı nokta hastasında retina anjiyografisi yapılması gerekli değildir.
Retinal Arter Tıkanıklıkları ve Oküler İskemi
Retina atardamarlarında dolaşımın bozulduğu durumlarda tanı çoğunlukla göz muayenesi ve güncel retina görüntüleme yöntemleriyle konulabilir.
Floresein anjiyografi her retinal arter tıkanıklığı hastasında gerekli değildir. Seçilmiş hastalarda retina damarlarındaki dolum gecikmesini ve dolaşım bozukluğunu değerlendirmek amacıyla ek bilgi sağlayabilir.
Oküler iskemi düşünülen hastalarda ise retina ve koroid dolaşımındaki gecikmelerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Diğer Retina Damar Hastalıkları ve Seçilmiş Retina Hastalıkları
Floresein anjiyografi bazı retina damar anomalilerinde, periferik retina damar hastalıklarında ve açıklanamayan retina bulgularında ek bilgi sağlayabilir.
Coats hastalığı gibi bazı retina damar hastalıklarında anormal damarların, damar sızıntılarının ve periferik retina değişikliklerinin değerlendirilmesinde de kullanılabilir.
Hangi hastada retina anjiyografisinin gerekli olduğuna muayene ve diğer görüntüleme bulgularına göre karar verilir.
Retina Anjiyografisi Nasıl Yapılır?
İşlem öncesinde genellikle göz bebekleri damla ile büyütülür.
Öncelikle gözün arka bölümünün görüntüleri alınır. Ardından koldaki bir toplardamara damar yolu açılır ve floresein boya maddesi verilir.
Boya kısa süre içerisinde göz damarlarına ulaşır. Özel bir fundus kamerası ile boyanın retina damarlarından geçişi sırasında seri görüntüler alınır.
İlk dakikalardaki görüntüler özellikle önemlidir. Hastalığın özelliğine göre ilerleyen dakikalarda ek görüntüler de çekilebilir.
Böylece anjiyografinin erken ve geç dönem görüntüleri birlikte değerlendirilir.
Floresein göze enjekte edilmez; koldaki bir damardan verilir.
Retina Anjiyografisi Ne Kadar Sürer?
Görüntülerin önemli bir bölümü boyanın verilmesinden sonraki ilk dakikalarda alınır.
Bazı hastalıklarda geç dönem görüntüler de gerekli olabilir. Bu nedenle tetkikin toplam süresi incelenen hastalığa ve gerekli görüntü sayısına göre değişebilir.
Göz bebeklerinin büyütülmesi için gereken süre de işlem öncesindeki toplam bekleme süresini uzatabilir.
OCT Varken Retina Anjiyografisi Neden Gerekebilir?
OCT ve retina anjiyografisi aynı bilgiyi veren tetkikler değildir.
OCT, retinanın kesitsel yapısını ayrıntılı olarak gösterir. Retina içinde veya altında sıvı bulunup bulunmadığını, makula ödemini ve retina katmanlarındaki yapısal değişiklikleri değerlendirmede önemli bilgiler sağlar.
Floresein anjiyografi ise retina damarlarındaki dolaşımı ve özellikle damar sızıntısını değerlendirmeye yardımcı olur.
Örneğin OCT retinada sıvı bulunduğunu gösterebilirken, bazı durumlarda floresein anjiyografi bu sıvıyla ilişkili damar sızıntısının özellikleri hakkında ek bilgi sağlayabilir.
Bu nedenle iki yöntem gerektiğinde birbirini tamamlar.
OCT Anjiyografi ile Retina Anjiyografisi Aynı Şey midir?
Hayır.
OCT anjiyografi (OCTA), boya maddesi verilmeden retina ve koroid damarlarındaki kan akımını görüntüler.
Retina anjiyografisinde ise koldaki bir damardan floresein boya maddesi verilir. Bu sayede boyanın damarlar içerisindeki dolaşımı ve özellikle damar dışına sızıntısı zaman içerisinde değerlendirilebilir.
OCTA'nın önemli avantajlarından biri boya maddesi gerektirmemesidir. Floresein anjiyografinin önemli avantajlarından biri ise damar sızıntısını dinamik olarak gösterebilmesidir.
Hangi yöntemin kullanılacağı hastalığa ve yanıtlanmak istenen klinik soruya göre belirlenir.
Retina Anjiyografisi ile ICG Anjiyografi Arasındaki Fark Nedir?
Her iki yöntemde de damar yoluyla boya maddesi verilerek gözün arka bölümündeki dolaşım görüntülenir. Ancak kullanılan boya maddesi ve öncelikli olarak değerlendirilen damar tabakaları farklıdır.
Floresein anjiyografi, özellikle retina damarlarının, damar sızıntılarının ve retina dolaşımının değerlendirilmesinde kullanılır.
İndosiyanin yeşil anjiyografisi (ICG) ise özellikle retinanın altında bulunan koroid damarlarının ve koroid dolaşımının değerlendirilmesinde avantaj sağlar.
Bazı hastalarda bu yöntemlerden yalnızca biri yeterliyken, bazı durumlarda birbirlerini tamamlayıcı bilgiler sağlayabilirler.
FA, OCTA ve ICG farklı bilgiler sağlar: FA retina damarları ve sızıntıyı, OCTA boyasız kan akımını, ICG ise özellikle koroid damarlarını ve dolaşımını gösterir.
Retina Anjiyografisi Öncesinde Nelere Dikkat Edilir?
Tetkik öncesinde mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve daha önce ilaç veya boya maddelerine karşı gelişmiş ciddi reaksiyonlar hekime bildirilmelidir.
Özellikle daha önce floresein anjiyografi sırasında reaksiyon yaşanmışsa bunun işlem öncesinde belirtilmesi önemlidir. Önceki floresein reaksiyonu, yeni bir reaksiyon açısından dikkate alınması gereken önemli bir öyküdür.
Gebelik veya gebelik şüphesi varsa hekime mutlaka bilgi verilmelidir. Gebelikte floresein anjiyografi gerekliliği, tetkikten elde edilecek bilginin önemi ve klinik durum birlikte değerlendirilerek bireysel olarak kararlaştırılır.
Hangi hastada floresein anjiyografi yapılabileceğine kişinin tıbbi öyküsü ve göz bulguları birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Retina Anjiyografisinin Yan Etkileri Var mıdır?
Floresein anjiyografi genel olarak iyi tolere edilen bir tetkiktir.
En sık görülen reaksiyonlardan biri bulantıdır. Daha seyrek olarak kusma, kaşıntı veya ürtiker gibi reaksiyonlar görülebilir. Ciddi aşırı duyarlılık reaksiyonları ise nadirdir.
Damar yolunun bulunduğu bölgede boya damar dışına kaçarsa geçici ağrı veya rahatsızlık oluşabilir.
Daha önce floreseine karşı reaksiyon yaşanmış olması işlem öncesinde özellikle sorgulanmalıdır. Bu nedenle tetkikin, olası reaksiyonların değerlendirilebileceği ve gerektiğinde müdahale edilebileceği tıbbi koşullarda yapılması önemlidir.
Retina Anjiyografisi Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?
Floresein boya maddesi vücuttan atılırken idrarın rengi geçici olarak daha koyu sarı veya turuncuya yakın görünebilir. Bu beklenen ve geçici bir durumdur.
Göz bebekleri büyütüldüğü için birkaç saat süreyle ışığa hassasiyet ve yakın görmede bulanıklık oluşabilir.
Bu etkiler göz bebeğini büyütmek amacıyla kullanılan damlaların etkisi geçtikçe azalır.
İşlem sonrasında beklenmeyen veya belirgin bir reaksiyon gelişmesi durumunda sağlık ekibine bilgi verilmelidir.
Retina Anjiyografisi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
Retina anjiyografisi görüntüleri tek başına değerlendirilmez.
Erken ve geç dönem görüntüler; göz dibi muayenesi, OCT ve gerektiğinde OCT anjiyografi veya diğer görüntüleme yöntemlerinin bulgularıyla birlikte yorumlanır.
Anjiyografide sızıntının yeri ve özellikleri, kanlanmayan retina alanlarının yaygınlığı, damar dolumundaki değişiklikler ve anormal yeni damarların varlığı değerlendirilebilir.
Amaç yalnızca bir görüntü elde etmek değil, retina dolaşımındaki değişikliklerin hastalıkla ilişkisini ortaya koymaya yardımcı olmaktır.
Kaynaklar
American Academy of Ophthalmology EyeWiki. Fluorescein Angiography.
American Academy of Ophthalmology. Retina/Vitreous clinical guidance and imaging resources.
Leder HA, Campbell JP, Sepah YJ, et al. Ultra-wide-field retinal imaging in the management of non-infectious retinal vasculitis.
Chi Y, Guo C, Peng Y, et al. A prospective, observational study on the application of ultra-wide-field angiography in the evaluation and management of patients with anterior uveitis.
Güncel retina vasküler görüntüleme, üveit ve multimodal görüntüleme literatürü.
Retina Anjiyografisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Retina anjiyografisi ile göz anjiyosu aynı şey midir?
Evet. Hastalar arasında “göz anjiyosu” olarak bilinen tetkik genellikle floresein anjiyografiyi ifade eder. Retina damarlarını ve retina dolaşımını değerlendirmek amacıyla kullanılır.
Retina anjiyografisinde göze iğne yapılır mı?
Hayır. Floresein boya maddesi gözün içine değil, koldaki bir toplardamara verilir.
Retina anjiyografisi ağrılı mıdır?
Görüntüleme işleminin kendisi ağrılı değildir. Damar yolu açılırken diğer damar yolu işlemlerine benzer kısa süreli bir rahatsızlık hissedilebilir.
Retina anjiyografisi her retina hastasına yapılır mı?
Hayır. Günümüzde OCT ve OCT anjiyografi gibi farklı görüntüleme yöntemleri bulunmaktadır. Floresein anjiyografi sağlayacağı bilginin tanı, takip veya tedavi planı açısından gerekli olduğu durumlarda kullanılır.
OCT anjiyografi retina anjiyografisinin yerini aldı mı?
Tam olarak değil. OCTA boya kullanılmadan damar akımını gösterebilirken floresein anjiyografi özellikle damar sızıntısının dinamik olarak değerlendirilmesinde farklı bilgiler sağlar. İki yöntem gerektiğinde birbirini tamamlayabilir.
Retina anjiyografisi üveitte yapılır mı?
Evet. Özellikle retinal damarların etkilendiği üveitlerde ve retinal vaskülitte damar sızıntısı, damar duvarı tutulumu ve kanlanmayan retina alanlarının değerlendirilmesinde floresein anjiyografi kullanılabilir.
Retina anjiyografisi sonrasında idrar renginin değişmesi normal midir?
Evet. Floresein boya maddesinin vücuttan atılması sırasında idrar renginde geçici olarak belirgin sarı veya turuncuya yakın bir renk değişikliği görülebilir.
