Şeker hastalığı retinayı etkilediğinde tedavi; hastalığın evresine, görme merkezinde sıvı birikmesine ve anormal yeni damarların gelişip gelişmediğine göre belirlenir. Erken dönemde yalnızca takip yeterli olabilirken, gerektiğinde göz içi iğne, lazer veya retina ameliyatı uygulanabilir.
Diyabetik retinopati, şeker hastalığının retina damarlarında oluşturduğu hasara verilen isimdir. Tedavide amaç, görmeyi tehdit eden değişiklikleri kontrol etmek ve ciddi görme kaybı riskini azaltmaktır.
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- Erken evrede hemen göz içi tedavi gerekmeyebilir.
- Sarı noktada sıvı birikmesi görmeyi etkiliyorsa göz içi iğne tedavileri kullanılabilir.
- İleri evrede gelişen anormal damarların tedavisinde lazer veya göz içi iğne uygulanabilir.
- Yoğun göz içi kanaması veya retinada çekinti gelişirse ameliyat gerekebilir.
- Tedaviden sonra retina kontrollerinin sürdürülmesi önemlidir.
Diyabetik retinopatide retina damarlarındaki değişiklikler ve tedavide kullanılan göz içi iğne, lazer, vitrektomi ve düzenli takip yaklaşımları.
Her Diyabetik Retinopati Hastasına Tedavi Gerekir mi?
Hayır. Erken evrelerde düzenli göz takibi ve diyabetin iyi kontrolü yeterli olabilir.
Kan şekerinin yanı sıra tansiyon ve kan yağlarının kontrol altında tutulması önemlidir. Uzun dönemli çalışmalar, iyi kan şekeri kontrolünün diyabetik retinopatinin gelişmesini ve ilerlemesini azaltabildiğini göstermiştir.
Gözde tedavi gerektiren değişiklikler ortaya çıktığında uygulanacak yöntem retinanın durumuna göre seçilir.
Görme Merkezinde Sıvı Birikirse Ne Yapılır?
Şeker hastalığına bağlı olarak sarı noktada sıvı birikmesi görmeyi azaltıyorsa, göz içi iğne tedavileri başlıca seçeneklerden biridir.
Bu duruma diyabetik makula ödemi (sarı noktada sıvı toplanması) denir.
Ancak OCT görüntülemesinde sıvı görülmesi her zaman hemen iğne yapılması gerektiği anlamına gelmez.
Protocol V çalışmasında sarı noktada ödem olduğu halde görmesi iyi olan hastalar incelendi. İki yıl sonunda hemen iğne yapılanlarla başlangıçta yalnızca takip edilenler arasında görme kaybı açısından anlamlı fark bulunmadı. Takiple başlanan hastaların yaklaşık üçte ikisinde iki yıl boyunca iğneye ihtiyaç olmadı.
Bu sonuç, görmesi iyi olan bazı hastaların hemen iğne yapılmadan yakın takip edilebileceğini gösteriyor.
Normal makula ile diyabetik makula ödeminin OCT görünümü ve göz içi iğne tedavisinin şematik gösterimi.
Göze İğne Tedavisi Nasıl Yapılır?
Göz içi iğne tedavisinde ilaç, damla ile uyuşturulan göze uygulanır.
Diyabetik Makula Ödeminde Hangi Göz İçi İğneler Kullanılır?
Diyabetik makula ödeminde kullanılan ilaçların etkinliği ve uygulama aralıkları geniş kapsamlı klinik çalışmalarda araştırılmıştır.
Protocol T çalışmasında aflibercept, bevacizumab ve ranibizumab karşılaştırıldı. Üç ilaçla da görmede artış sağlandı. Başlangıç görmesi daha düşük olan hastalarda aflibercept ile ortalama artış daha fazla olurken, görme kaybı hafif olanlarda ilaçlar arasındaki fark daha azdı.
Bunun hasta açısından anlamı, herkes için tek bir en iyi iğne olmadığıdır. Başlangıç görmesi ve gözün tedaviye verdiği yanıt ilaç seçiminde önemlidir.
YOSEMITE ve RHINE çalışmalarında faricimab ile aflibercept 2 mg karşılaştırıldı. Benzer görme kazanımları elde edilirken, faricimab uygulanan bazı hastalarda enjeksiyonlar arasındaki süre 3–4 aya kadar uzatılabildi. Böylece uygun hastalarda daha seyrek enjeksiyon uygulanabildiği gösterildi.
PHOTON çalışmasında aflibercept 8 mg ile aflibercept 2 mg karşılaştırıldı. Aflibercept 8 mg ile bazı hastalarda daha uzun uygulama aralıklarında benzer görme kazanımlarının sürdürülebildiği gösterildi.
Her hastanın tedaviye yanıtı aynı olmadığı için ilaç ve uygulama aralığı gözün durumuna göre belirlenir.
Göze Kaç İğne Yapılması Gerekir?
Diyabetik makula ödeminde herkes için geçerli sabit bir iğne sayısı yoktur.
Başlangıçta daha sık uygulama gerekebilir. Daha sonra görme düzeyi ve OCT bulgularına göre iğneler arasındaki süre uzatılabilir veya kısaltılabilir.
Bu nedenle başlangıçta kesin bir toplam iğne sayısı vermek çoğu zaman mümkün değildir.
Kortizon Tedavisinin Yeri Var mı?
Göz içi kortizon tedavileri, diyabetik makula ödeminde seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
Özellikle anti-VEGF tedavisine yeterli yanıt alınamayan veya bu tedavilerin uygun olmadığı durumlarda değerlendirilebilir.
Göz içi basıncının yükselmesi ve katarakt gelişimi gibi olası yan etkiler nedeniyle her hastada ilk tercih değildir.
Diyabetik Retinopatide Lazer Ne Zaman Yapılır?
Lazer, özellikle anormal yeni damarların geliştiği ileri diyabetik retinopatide temel tedavi seçeneklerinden biridir.
Bu ileri evreye proliferatif diyabetik retinopati denir. Yeni oluşan damarlar hassastır ve göz içine kanayabilir.
Retinanın geniş alanlarına uygulanan lazer tedavisine panretinal fotokoagülasyon (PRP) adı verilir.
DRS ve ETDRS çalışmaları, uygun hastalarda lazer tedavisinin ciddi görme kaybı riskini azaltabildiğini göstermiştir. Lazerin temel amacı kaybedilmiş görmeyi geri getirmekten çok, ileri hastalığı kontrol altına almaktır.
İleri diyabetik retinopatide anormal yeni damarlar, göz içi kanama ve lazer veya vitrektomi gerektirebilen ileri evrelerin şematik gösterimi.
İleri Diyabetik Retinopatide Lazer mi, İğne mi?
İleri diyabetik retinopatide hem PRP lazer hem de göz içi anti-VEGF tedavisi kullanılabilir.
Protocol S çalışmasında ranibizumab ile PRP lazer karşılaştırıldı. Beş yıllık takipte her iki yöntemin de etkili tedavi seçenekleri olduğu gösterildi. Ranibizumab uygulanan hastalarda bazı retina komplikasyonları daha az görülürken, tedavi daha fazla kontrol ve tekrarlayan enjeksiyon gerektirdi.
Bu nedenle iğne bazı hastalarda lazere alternatif olabilir. Tedavi seçiminde retina bulgularının yanı sıra hastanın düzenli kontrollere devam edebilmesi de önemlidir.
Şekerden Göz Kanaması Nasıl Tedavi Edilir?
Şeker hastalığına bağlı göz içi kanamasında göz içi iğne, lazer veya gerektiğinde vitrektomi ameliyatı uygulanabilir.
İleri diyabetik retinopatide oluşan anormal damarlar kanayarak gözün içini dolduran vitreus içine kan birikmesine neden olabilir. Buna vitreus kanaması denir.
Göz içi anti-VEGF iğneleri, kanamaya yol açan anormal damarların aktivitesini azaltmak amacıyla kullanılabilir. Kan azalıp retina görülebilir hale geldiğinde PRP lazer uygulanabilir.
Protocol AB çalışmasında aflibercept ile vitrektomi ve PRP lazer karşılaştırıldı. İlk 24 haftadaki ortalama görme sonucu açısından iki yaklaşım arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gösterilmedi. Bununla birlikte vitrektomi yapılan gözlerde göz içi kanaması çok daha hızlı temizlendi ve görme daha erken dönemde toparlandı.
Bu nedenle göz içi kanaması her zaman hemen ameliyat gerektirmez. Uygun hastalarda göz içi iğne ile başlanabilir; seçimde kanamanın yoğunluğu, retinanın durumu ve görmenin ne kadar hızlı düzelmesinin beklendiği dikkate alınır.
Diyabetik Retinopatide Ameliyat Ne Zaman Gerekir?
Vitrektomi ameliyatı daha çok yoğun veya temizlenmeyen göz içi kanaması, retinada çekinti veya çekintiye bağlı retina ayrılması gelişen ileri hastalarda uygulanır.
Ameliyat sırasında göz içindeki kan temizlenebilir, retinayı çeken zarlar ayrılabilir ve gerektiğinde lazer yapılabilir.
DRVS çalışması, ağır göz içi kanaması bulunan bazı hasta gruplarında erken cerrahinin yarar sağlayabileceğini göstermiştir.
Tedaviden Sonra Takip Neden Önemlidir?
İğne, lazer veya ameliyat yapılması diyabetik retinopati takibinin sona erdiği anlamına gelmez.
Sarı noktada yeniden sıvı birikebilir veya ileri hastalıkta anormal damar aktivitesi tekrar ortaya çıkabilir. Kontrollerin sıklığı hastalığın evresine ve uygulanan tedaviye göre belirlenir.
Diyabetik Retinopati Tedavisi Görmeyi Düzeltebilir mi?
Bazı hastalarda, özellikle sarı noktadaki sıvının azalmasıyla görmede artış sağlanabilir; ancak sonuç retinada daha önce oluşmuş hasarın derecesine bağlıdır.
Kalıcı retina hasarı gelişmişse kaybedilen görmenin tamamı geri kazanılamayabilir. Tedavinin amacı hastalığın durumuna göre görmeyi artırmak, mevcut görmeyi korumak veya ilerleyici kayıp riskini azaltmak olabilir.
Diyabetik Retinopati Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Şeker göze vurursa düzelir mi?
Retinadaki hasarın derecesine bağlıdır. Tedavi edilebilir değişikliklerde görme artabilir; kalıcı retina hasarı varsa görmenin tamamen eski düzeyine dönmesi mümkün olmayabilir.
Şekerden göz kanaması düzelir mi?
Bazı göz içi kanamaları zamanla azalabilir. Kanama yoğun veya kalıcıysa ya da retinada çekinti eşlik ediyorsa ameliyat gerekebilir.
Göze yapılan iğne ağrılı mıdır?
Göz, işlem öncesinde anestezik damlalarla uyuşturulur. Çoğu hastada göz içi iğne sırasında ağrı çok azdır veya hissedilmez; kısa süreli bir baskı ya da batma hissi olabilir. İşlem sonrasında geçici batma, yanma veya yabancı cisim hissi görülebilir.
Diyabetik retinopati tamamen geçer mi?
Diyabetik retinopatinin oluşturduğu bazı değişiklikler tedaviyle kontrol altına alınabilir. Ancak diyabet devam ettiği için göz kontrollerinin sürdürülmesi gerekir.
Diyabetik retinopati körlüğe neden olur mu?
İleri diyabetik retinopati ciddi ve kalıcı görme kaybına yol açabilir. Zamanında tanı, takip ve gerektiğinde tedavi bu riski azaltabilir.
Diyabetik retinopati tedavisi ne kadar sürer?
Tek bir süre yoktur. Tedavi hastalığın evresine ve gözün verdiği yanıta göre değişir. Özellikle diyabetik makula ödeminde uzun süreli takip ve tekrarlayan tedaviler gerekebilir.
Bilimsel Dayanak
Diyabetik retinopati tedavisindeki güncel yaklaşım, klinik araştırmalar ve güncel tedavi kılavuzlarına dayanmaktadır. Metinde yer verilen DRCR Retina Network çalışmaları, DRS/ETDRS, YOSEMITE/RHINE ve PHOTON bu alandaki önemli bilimsel veriler arasındadır.
İlaçların ruhsatlı kullanım alanları ülkeye, ürüne ve hastalığa göre farklılık gösterebilir.
