Makula ödemi, gözün görme merkezinde sıvı birikmesidir. Bu durum bulanık görmeye, düz çizgilerin eğri veya dalgalı görünmesine ve okuma güçlüğüne yol açabilir. Diyabet, retina damar tıkanıklıkları, göz içi iltihapları ve bazı göz ameliyatları başlıca nedenler arasındadır. OCT ile görme merkezindeki sıvı ayrıntılı olarak görülebilir.
Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- Makula ödemi, gözün görme merkezinde sıvı birikmesidir.
- Bulanık görme ve düz çizgileri eğri veya dalgalı görme sık görülen belirtilerdir.
- Diyabet, retina damar tıkanıklıkları, göz içi iltihapları ve bazı göz ameliyatları ödeme yol açabilir.
- OCT, sıvının nerede olduğunu ve görme merkezini etkileyip etkilemediğini gösterir.
- Her gözdeki ödem aynı şekilde tedavi edilmez; tedavi ödemin nedenine göre belirlenir.
- Yeni başlayan bulanık görme, eğri görme veya ani görme azalmasında göz muayenesi geciktirilmemelidir.
- Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- Makula Ödemi Ne Demektir?
- Gözün Görme Merkezinde Ödem Olduğu Nasıl Anlaşılır?
- Gözün Görme Merkezinde Neden Ödem Olur?
- Şeker Hastalığı Gözde Neden Ödem Yapar?
- Retina Damar Tıkanıklığı Gözde Ödem Yapar mı?
- Katarakt Ameliyatından Sonra Gözde Ödem Olur mu?
- Göz İçi İltihabı Görme Merkezinde Ödem Yapar mı?
- Gözdeki Ödem Nasıl Teşhis Edilir?
- OCT Gözdeki Ödemi Nasıl Gösterir?
- Gözdeki Ödem Nasıl Tedavi Edilir?
- Kaynaklar
- Makula Ödemi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Makula ödemi, gözün görme merkezinde sıvı birikmesiyle ortaya çıkar.
Makula Ödemi Ne Demektir?
Gözün arka bölümünde retina adı verilen ve görmemizi sağlayan sinir tabakası bulunur. Retinanın merkezindeki makula (sarı nokta) ise okuma, yüzleri tanıma ve küçük ayrıntıları görme gibi merkezi görme işlevlerinde önemli rol oynar.
Bu bölgede sıvı biriktiğinde makula kalınlaşabilir ve normal yapısı bozulabilir. Buna makula ödemi veya daha anlaşılır ifadeyle görme merkezinde ödem denir.
Sıvının görme merkezindeki yeri ve ne kadar süredir bulunduğu, görmenin ne ölçüde etkileneceğinde önemlidir.
Gözün Görme Merkezinde Ödem Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Görme merkezindeki ödem her hastada aynı belirtiyi oluşturmaz. En sık karşılaşılan yakınma merkezi görmede bulanıklıktır.
Yazıları okumada zorlanma, küçük ayrıntıları seçememe, düz çizgileri eğri veya dalgalı görme, görüntünün merkezinde bulanıklık ve renkleri daha soluk algılama görülebilir.
Düz çizgilerin eğri veya dalgalı görünmesine tıpta metamorfopsi denir. Bu değişiklikler, kareli çizgilerden oluşan Amsler Kareli Kağıt Testi ile evde de fark edilebilir. Amsler testi tanı koydurmaz; çizgilerde yeni bir eğrilme veya bozulma fark edilmesi göz muayenesi gerektirebilir.
Makula ödeminde görüntüler bulanık, eğri veya dalgalı algılanabilir.
Ödem hafifse veya görme merkezinin tam ortasında değilse başlangıçta belirgin bir şikâyet olmayabilir.
Gözün Görme Merkezinde Neden Ödem Olur?
Görme merkezinde ödem farklı göz hastalıkları nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu nedenle “gözde ödem” tek başına bir hastalık adı değildir.
En önemli nedenler arasında diyabet, retina toplardamarlarında tıkanıklık, göz içi iltihapları ve bazı göz ameliyatlarından sonra gelişen değişiklikler bulunur.
Ödemin nedeninin belirlenmesi önemlidir. Çünkü diyabete bağlı ödem ile damar tıkanıklığı veya göz içi iltihabına bağlı ödemin tedavisi aynı olmayabilir.
Şeker Hastalığı Gözde Neden Ödem Yapar?
Diyabet zaman içinde gözün arkasındaki küçük retina damarlarını etkileyebilir. Bu damarlardan sıvı sızması sonucunda görme merkezinde ödem gelişebilir. Buna diyabetik makula ödemi denir.
Retina Damar Tıkanıklığı Gözde Ödem Yapar mı?
Evet. Retinadaki toplardamarlardan biri tıkandığında kan dolaşımı bozulabilir ve damarlardan çevre dokuya sıvı sızabilir. Retina damar tıkanıklığı sonucunda bu sıvı görme merkezinde biriktiğinde görme azalabilir.
Katarakt Ameliyatından Sonra Gözde Ödem Olur mu?
Bazı hastalarda katarakt ameliyatından sonra görme merkezinde ödem gelişebilir. Bu durum kistoid makula ödemi veya Irvine–Gass sendromu olarak adlandırılır.
Ameliyattan sonra görmenin beklenen düzeye ulaşmaması veya başlangıçta iyi olan görmenin yeniden bulanıklaşması durumunda makulanın kontrol edilmesi gerekebilir.
Göz İçi İltihabı Görme Merkezinde Ödem Yapar mı?
Evet. Üveit adı verilen göz içi iltihaplarında retina damarlarından sıvı sızabilir ve görme merkezinde ödem gelişebilir.
Bu hastalarda yalnız ödemi değil, göz içindeki iltihabın nedenini ve devam edip etmediğini de değerlendirmek gerekir.
Gözdeki Ödem Nasıl Teşhis Edilir?
Öncelikle görme düzeyi ölçülür ve ayrıntılı göz muayenesi yapılır. Göz bebeği büyütülerek retina ve görme merkezi incelenir.
Görme merkezindeki sıvıyı göstermede en önemli incelemelerden biri OCT (Optik Koherens Tomografi) görüntülemesidir. OCT, gözün arkasındaki retina tabakalarını ayrıntılı olarak gösterir ve hastaya temas etmeden yapılır.
Gerekli durumlarda retina damarlarını ve damarlardan sıvı sızıntısını incelemek amacıyla göz anjiyografisi gibi ek tetkikler kullanılabilir.
OCT Gözdeki Ödemi Nasıl Gösterir?
OCT, normal makula yapısı ile retina içindeki sıvı birikimini ayrıntılı olarak gösterebilir.
OCT ile görme merkezindeki sıvının nerede bulunduğu ve görmenin en keskin olduğu merkezi etkileyip etkilemediği görülebilir.
Takip sırasında çekilen OCT görüntüleri önceki görüntülerle karşılaştırılarak sıvının azalıp azalmadığı veya yeniden ortaya çıkıp çıkmadığı izlenebilir.
Ancak OCT'de sıvı görülmesi her zaman hemen tedavi başlanacağı anlamına gelmez. Tedavi kararı yalnız OCT görüntüsüne göre değil, görme düzeyi, ödemin nedeni ve diğer retina bulgularıyla birlikte verilir.
Gözdeki Ödem Nasıl Tedavi Edilir?
Görme merkezindeki ödemin tedavisi neden oluştuğuna göre değişir.
Diyabete veya retina damar tıkanıklığına bağlı bazı ödemlerde göz içi iğne tedavileri kullanılabilir. Göz içi iltihabına bağlı ödemde iltihabın kontrol altına alınması önemlidir. Ameliyat sonrasında gelişen ödemlerde ise farklı tedavi yaklaşımları gerekebilir.
Bu nedenle amaç yalnızca gözdeki sıvıyı azaltmak değildir. Öncelikle ödeme neden olan hastalığın belirlenmesi gerekir.
Kaynaklar
American Academy of Ophthalmology (AAO) – Retina ve vitreus hastalıklarına ilişkin klinik kaynaklar
DRCR Retina Network – Diyabetik makula ödemine ilişkin klinik çalışmalar
European Society of Retina Specialists (EURETINA) – Retina damar hastalıkları ve makula ödemine ilişkin klinik yayınlar
Makula Ödemi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Makula ödemi göz damlası ile geçer mi?
Makula ödeminin tedavisi nedenine göre değişir. Bazı ameliyat sonrası ödemlerde göz damlaları kullanılabilirken, diyabet veya retina damar tıkanıklığına bağlı ödemlerde farklı tedaviler gerekebilir. Bu nedenle göz damlasının uygun olup olmadığı muayene ve OCT bulgularına göre belirlenir.
Gözdeki ödemin tedavisi ne kadar sürer?
Tedavi süresi ödemin nedenine ve tedaviye verdiği yanıta göre değişir. Bazı hastalarda ödem kısa sürede azalabilirken, bazı hastalarda daha uzun süre takip ve tekrarlayan tedaviler gerekebilir. Bu nedenle makula ödemi için herkes için geçerli tek bir tedavi süresi yoktur.
Gözdeki ödem görmeyi etkiler mi?
Evet. Özellikle sıvı görme merkezini etkilediğinde bulanık görme, görüntülerde eğrilme ve okuma güçlüğü gelişebilir.
Gözdeki ödem için iğne yapılır mı?
Bazı retina hastalıklarına bağlı ödemlerde göz içi iğne tedavisi uygulanabilir. Ancak gözdeki her ödem iğne tedavisi gerektirmez. Tedavi, ödemin nedenine ve gözdeki diğer bulgulara göre belirlenir.
Gözdeki ödem tekrarlar mı?
Altta yatan hastalık devam ediyorsa ödem yeniden ortaya çıkabilir. Bu nedenle bazı hastalarda düzenli göz muayenesi ve OCT takibi gerekebilir.
Gözde ödem kalıcı görme kaybına neden olur mu?
Görme merkezindeki ödem uzun sürdüğünde veya altta yatan hastalık retina dokusunu etkilediğinde bazı hastalarda kalıcı görme kaybı gelişebilir. Görme üzerindeki etki ödemin nedenine, süresine ve retinanın durumuna bağlıdır.
Gözde ödem varsa ne zaman doktora gidilmeli?
Yeni başlayan merkezi görme bulanıklığı, düz çizgilerde eğrilme veya özellikle ani görme azalması olduğunda göz muayenesi geciktirilmemelidir.
